Interview Aleid Bos

‘In mijn hoofd loopt altijd een tekstmotortje’

door Ellis van Atten

In Castricum woont Aleid Bos, oftewel Daatje. Onder dat pseudoniem gaf ze bij Leporello drie dichtbundels uit, Bij de dood van mijn moeder (2018), Mag ik hier even huilen (2018) en Misschien brengen scherven nog geluk (2020).  In 2022 won ze de tweede prijs bij de Rob de Vos-poëziewedstrijd met het gedicht Wikkel mij in servetjes.

foto © Christa Romp

Aleid, vanwaar een pseudoniem? En waarom Daatje?
Ik ben zelfstandig tekstschrijver bij APCtekst. Mijn zakelijke opdrachtgevers kennen mij onder de naam Aleid Bos. Ik bedacht destijds dat ik mijn creatieve werk daarom liever onder een andere naam doe. Aleid komt van Alida. Ik ben vernoemd naar mijn grootmoeder en betovergrootmoeder. Mijn grootmoeder werd Ali genoemd, mijn betovergrootmoeder heette Daatje.

Je schrijft poëzie, non-fictie en je bent tekstschrijver met een focus op juridische teksten. Wat zijn voor jou de verschillen én de overeenkomsten tussen deze tekstvormen? En heb je een voorkeur?
Als tekstschrijver help ik overheidsorganisaties hun zakelijke informatie toegankelijker op te schrijven. Ik heb enorm plezier in heel precies en eenduidig formuleren. Bij poëzie speel ik juist graag met de meerduidigheid van taal. Misschien is dat hetzelfde plezier en dezelfde associatieve lenigheid, maar met een andere uitkomst. Mijn non-fictieproject is een boek over een deel van mijn familiegeschiedenis. Het is bijna af en daar ben ik blij om. Ik vind lange lijnen lastiger.

Waar schrijf je het liefst?
Wat een leuke vraag! Ik heb altijd een schriftje en mijn vulpen bij me. Die zijn belangrijker dan mijn portemonnee of telefoon. Dus ik schrijf in de trein, in een café, soms in het duin of op een bankje in het bos. Bij Bind in Zaandam is ook een fijne plek, want daar zie ik veel groen en loop ik gemakkelijk naar het Noordzeekanaal. Op mijn werkkamer thuis kijk in de bomen en hoor ik vogels. Kortom, ik schrijf graag op plekken waar ik mijn zintuigen open kan zetten. Een kantooromgeving is het niet echt voor mij.

Waar haal je je inspiratie vandaan?
Haal je inspiratie ergens vandaan? Ik weet het niet. In mijn hoofd loopt altijd een tekstmotortje. Een constante woordenstroom. Soms word ik er knettergek van, maar er zitten ook leuke zinnetjes tussen. Of mooie. Die vormen vaak een aanzet voor een gedicht of een brief. Als ik ergens door geraakt word, komt er meer tekst in mijn hoofd. Heet dat inspiratie? Voor mij is dichten een uitdrukkingsvorm, net als muziek maken. Een manier om niet uiteen te vallen.

En wanneer kunnen we de volgende bundel verwachten?
Ik heb ontzettend veel zin om een nieuwe bundel te maken en heb ook een sloot gedichten liggen. Maar ja, dat is niet zomaar een bundel, natuurlijk. Een tijd geleden was ik bezig met een thema dat in de buurt bleef van Misschien brengen de scherven nog geluk. Ik wil graag nieuwe energie in mijn volgende bundel en daar ben ik nog niet. Eerst moet mijn non-fictieproject af. Hopelijk heb ik in april mijn boek in handen. Daarna ga ik mijn gedichtenbalans opmaken.

Je bent wel eens te vinden op podia met je poëzie. Wat is voor jou een geslaagd optreden?
Ja, met poëzie op een podium staan vind ik van tevoren verschrikkelijk eng. Is de opbouw goed? Komt de samenhang uit de verf? Werkt de muziek verbindend? Duurt het geheel niet te lang? Als ik eenmaal begonnen ben, val ik samen met mezelf. Of beter: kan ik er zelf tussenuit. Dan gaat het om wat de gedichten doen en gaat het niet meer om mij. Komen er twee of drie mensen na afloop naar me toe om me te bedanken? Dan was het voor mij een geslaagd optreden. Want daar gaat het om: bij een paar mensen iets teweegbrengen.

Waar ben je het meest trots op qua poëzie?
Ik ben trots op Wikkel mij in servetjes, en niet alleen omdat ik er een prijs mee won. Het gedicht geeft een essentie weer van hoe ik in het leven sta op een manier die los is van mijn persoon. De jury heeft destijds verschillende elementen heel anders geïnterpreteerd dan ik zelf had ervaren bij het schrijven en dat vond ik verrassend. Blijkbaar zitten er meer perspectieven in dan ik voor mogelijk hield. En ik ben blij met het ritme.

Op Evenwicht ben ik ook trots. Ik vind de vorm muzikaal. Verder heeft het gedicht iets breekbaars en tegelijkertijd is de toon concreet. Dat concrete associatieve vind ik in Achter het net ook goed gelukt. Ik doe mijn best om de ‘wilde lucht’ uit mijn dichtersstem te filteren, dat is een term uit de muziek. Ik bedoel: ik houd er niet zo van als een gedicht hoogdravend en ingewikkelder klinkt dan wat er te zeggen valt. Misschien is dat alsnog een tekstschrijversdingetje.

Waar droom je van als dichter?
Ik droom ervan dat zo nu en dan iemand een dichtbundel van mij pakt ter vertroosting en dat dan vindt in een gedicht van mij. Dat mijn poëzie verlichting geeft als iemand zich terneergeslagen voelt. Een sprankje geeft, een moment van rust biedt, een diepe zucht of voorzichtige glimlach toelaat. Dat het iemand kracht geeft om daarna een volgende stap te zetten, een volgende teug adem te nemen. Misschien een levensveranderend schokje. Dat zou mooi zijn.