Archief

Originele gedichten, humoristisch en met zelfspot, soms wat wrang maar altijd vol overgave. Zoals ze zelf zegt, probeert ze ‘met provisorische bootjes, draken, soep, kabouters en lichtpuntjes zichzelf boven water te houden met een nooit stil hoofd in een ingewikkelde wereld.’ Dat lukt haar en dankzij haar ook ons. Ook zonder het motto uit het woordenboek.

Jaap Bos werd betoverd door de raadselachtige, metafysische wereld van Steven Graauwmans in zijn zesde bundel ‘Niets is wat’. Bos voelde zich ondergedompeld in een surrealistische sfeer. ‘In de tweede afdeling haperen en stuiteren de zinnen als stenen die over een helling razen en met elkaar in botsing komen. Vaker dan in het eerste deel vallen de beelden hier op hun plek, worden helder.'

Het bombardement op Rotterdam, tijdens de Tweede Wereldoorlog, staat in de ziel van de stad gegrift. Ter nagedachtenis aan de ramp verrees op Plein 1940 het iconische beeld ‘De verwoeste stad’ van Ossip Zadkine. Daarbij is een gedicht te vinden van de oud-stadsdichter van Rotterdam Jana Beranová. En er zijn meer beelden en gedichten. Rogier de Jong noemt ze in deze column.

De gedichten van Ina Schrooder-Zeeders zijn origineel, verontrustend en hebben een vervreemdende onderlaag. "In gedichten vind ik de reis door mijn wereld terug. Ik ben een reiziger in een prachtige wereld die taal gebruikt om het landschap van realiteit, psychoses, fantasie en dromen te doorkruisen. Het kan altijd korter, zakelijker, duidelijker, maar dat is het mooie, het hoeft niet."

Jeroen van Wijk dook in de debuutbundel van Stijn van Dalen: ‘Van Dalen heeft met ‘Koud buffet’ een bundel samengesteld waarin van alles op ons bord ligt. Dat maakt de bundel afwisselend en toegankelijk, maar een buffet moet meer kunnen bieden dan alleen verschillende gerechten.’

Schrijven is voor Tania Verhelst ‘een manier van denken. Schrijven is voor haar de teugels vieren, taal een beetje losmaken van alle kaders en korsetten waarin het zich geregeld vastsnoert. Poëzie is op zich een daad van verzet: je tijd claimen om verdichte zinnen te schrijven die -behalve een kluitje verlichte geesten- niemand leest.’

De poëzie van Grady van den Bosch geeft in haar debuutbundel ‘Intact’ ruimte aan verbeelding, zegt Ivan Sacharov. Van den Bosch raakt diep menselijke kwesties aan. ‘Ik vind het vooral een scherpzinniger dan gemiddeld poëziedebuut. Achter de soms alledaagse beelden gaat een analytische blik schuil.’

Kalme poëzie met veel herhalingen, licht filosofisch, klankrijk. Maar ook een waterval van woorden, gepassioneerd, struikelend als ‘een horde wilde paarden in galop.’ Dan weer als een haiku of iets van een parabel, alles staat met elkaar in verbinding. Knap hoe de dichter door alleen bij de observatie te blijven, zoveel kan oproepen, bovenal rust, ruimte, inkeer maar ook verontrusting. Woordkunst.

Sander Ausems heeft veel moeten zuchten bij ‘Het valmoment’ van E. de Haan. De poëzie voelt ouderwets aan. Hij mist de verwondering, veel gedichten zijn korte verhaaltjes: ‘Bij de meeste poëzie in de bundel had ik te veel grip, alsof je bij een klimmuur veertig verschillende grepen hebt om je aan vast te houden, maar op het moment dat er geen grepen meer waren, viel ik gelijk weer.’

Wat Jan Loogman geleerd heeft in zijn voorleesgroep is wachten. ‘Het kan zijn dat zij mijn stem niet horen. Of ze verstaan mij wel, maar niet de betekenis van de woorden. Of – en daar hoop ik op – ze begrijpen die en zwijgen omdat ze er het hunne van denken.’ En dan glimlachen ze en proeft hij dankbaarheid en trots in de dichtregels die hij leest.

Een compleet onbekende in de dichterswereld, zo noemt zij zichzelf. Hoe verrassend. Een heel eigen stijl, met een zekere lichtheid, alsof ze de taal en de beelden doet dansen. Een plezier om te lezen, met regels als ‘we waren jong en licht bekrast, / asemden in gekantklost ijs op enkelvoudig vensterglas / een kijkgat op de wereld’.

In de zestiende eeuw leefde dichteres Anna Bijns -die niets van een huwelijk moest hebben- in Antwerpen en leidde een zelfstandig en onafhankelijk bestaan. Ze werd beroemd met haar werk als vrouwelijke rederijker. Ze staat bekend als feministe, maar ze was niet maatschappij vernieuwend. In haar ‘refreinen’, met soms dwingende stockregels, verzette ze zich tegen de nieuwe wereldorde van Maarten Luther. Hans Franse gaat er dieper op in.

Iemand iets leren is nooit haar opzet bij het schrijven, zegt Annelies Verbeke. ‘Het gaat altijd om hoe ik de – in mijn ogen absurde – werkelijkheid ervaar. Wanneer dat resoneert bij mensen, wanneer ze er steun of herkenning of plezier uit putten, dan voel ik me begrepen.’ Ze verwijst graag naar het enorme belang van literatuur in haar leven, maar wie zij is buiten het schrijven?

De tweede bundel van Johan Clarysse is getiteld: 'Randschade'. Iedere afdeling wordt ingeleid met een citaat uit een gedicht van een andere dichter. Paul Roelofsen vindt die citaten treffend en zegt dat de bundel een originele insteek heeft. Over de eerste afdeling zegt hij: 'Een ongemakkelijk, maar ook prikkelend begin, waarvan ik even op adem moet komen.'

Het 6e deel uit de serie Parels in het Poëziecentrum gaat over het project ‘Dichter in de zorg’ van de Stichting Literair Zeist, uit 2004/2005 waaraan Patty Scholten meedeed en Gerard Beentjes. Negen maanden waren zij als huisdichter verbonden aan zorgcentrum Heerewegen te Zeist. Hun verslag en gedichten uit die periode zijn bewaard in het Poëziecentrum.

‘Rebellen’ is de bundel van dichter-essayist en kunstcriticus Hedwig Speliers. De gedichten richten zich op het revolterende werk van de oude meesters en zijn zelf ook rebellerend van toon. Marc Bruynseraede: ‘Dit geschrift zou zo’n beetje de drijfveren van Hedwig Speliers en de weerschijn van zijn ware aard dienen weer te geven. En dat doet het met glans.’

‘Woorden lijken soms op vrienden of organisaties. Als je nieuwe mensen leert kennen, wordt jouw kennissenkring groter, zoals je woordenschat groter wordt bij het leren van nieuwe begrippen. Er is normaal gesproken geen reden om bestaande vriendschappen op te zeggen bij nieuwe ontmoetingen. Nieuwe woorden kunnen op nieuwe organisaties lijken.’ Het eerste deel van twee beschouwingen van Willem Tjebbe Oostenbrink over het Vrije Woord.

Marc Bruynseraede bezocht het Museum voor beeldende kunsten Middelheim te Antwerpen. In het Middelheimpark ontstond, in de naoorlogse jaren, het eerste Openlucht Museum voor Beeldende Kunsten in Europa. In samenwerking met de Vereniging voor Vlaamse Letterkundigen is het initiatief genomen om een ‘poëtische wandeling’ te organiseren tussen de beelden. Het Woord wordt hier in Beeld gebracht en vice versa. Een aparte ervaring.

Het oeuvre van Henk Ester breidt zich uit. Yvan De Maesschalck boog zich over zijn nieuwste bundel ‘Raamsopranen’: ‘Duidelijk is dat ook die zesde bundel zowel thematisch, formeel als qua register/toon verklonken is met – zelfs geënt is op – wat Ester eerder in het licht gaf. Het gaat in deze gedichten keer op keer om klanken – en om licht, stilte, stenen – die hun bestaansrecht aan zichzelf ontlenen.’

‘Als je Stom heet, heb je alleen daarom al twee opdrachten: denk na, vind een stem.’ Bernadette Stom wist niet dat ze een dichter was. In de eerste poëzie les schreef ze: ‘de codes zijn me niet verteld/hoe weet ik dat ik veilig ben?’ Sowieso heeft taal met veiligheid te maken. In die veiligheid is ze graag een expert.

Het West-Vlaamse kunstdorp Watou staat zomers in het teken van het Kunstenfestival Watou: een kruising tussen woord, beeld en context. Je kunt een parcours lopen dat volop beleving biedt. Zo was bijvoorbeeld het gedicht ‘Graas dan, grijsdier’ van Ruth Lasters te lezen op uitnodigende grote banners in zebraontwerp. Tom Veys vond het prachtig en hij doet verslag van zijn bezoek.