Archief

Hans Puper zegt dat de gedichten in ‘Opstal’, onmiskenbaar van Judith Herzberg zijn. Zo ziet hij alles voorbijkomen: de (schijnbare) nuchterheid, de scherpe observaties, verlies, anekdoten, humor, verontwaardiging en soms woede. Maar ook de reflectie op de kern van het bestaan. Hij geeft aan: ‘Van Judith Herzberg krijg je nooit genoeg.’

George Orwell onderscheidt vier motieven om te schrijven. Het eerste daarvan is volgens hem puur egoïsme, de drang om in de schijnwerpers te staan. In die zin is Michael Vonk, wiens gedichten Meander kortgeleden van de site haalde, recent doorgebroken als schrijver. De behoefte om gezien te worden is in ons allen aanwezig, onze columnist oordeelt daarom zacht.

Bijzondere gedichten die tegelijk iets mythisch hebben en zo’n concrete filmische sfeer. Erg sprekende en originele beelden zoals ‘het gefladder van opgespelde vlinders’, ’blauwe bol, open riool, vergaarbak / van gerochel, kanker en vulkanen’, ‘Het gebinte op de appelzolder kraakt’. Deze man kan schrijven, dat is duidelijk. Terecht gelauwerd en geprezen en nog steeds gepassioneerd en actief.

In de bundel van Leili Nahidiazar, 'Het ziellicht van een vrouw', staat volgens Ali Şerik een ik centraal ‘dat zonder liefde verzonken is in verdriet en niet kan aarden buiten het land waar haar warmte en liefde zijn achtergebleven’. De lange, uit het Perzisch vertaalde gedichten ‘doen denken aan een kanaal in een stad bij avondlicht, waar de wind zijn adem inhoudt en het water alles weerspiegelt.’

‘Vroedvrouw en filosoof zijn beide ook rollen die ik aanneem, omdat ze komen met regels betreffende handelen en argumenteren en dus met een zekere professionaliteit.’ Rodante van der Waal in een diepgaand interview. ‘Poëzie schrijven is voor mij het domein waar er de minste regels en formaliteiten bestaan, de minste objectieve of externe oordelen over dat wat je doet of maakt.’

De nieuwe bundel van Margreet Schouwenaar is getiteld ‘Route K’. Johan Reijmerink concludeert: ‘Schouwenaar heeft de patiënt die heen en weer wordt geslingerd in zijn gevoelswereld door het sluipende en woekerende kankerproces realistisch, beeldrijk en troostrijk uitgebeeld. Vooral uit de enkele momenten waarop het religieuze, het transcendente in het proces is verwoord, spreekt voor mij de overgave aan het leven zelf. In al zijn toonaarden’

Elk weldenkend mens had een andere hobby gekozen, zegt Tamara de Rijk over het dichten, maar ze kan het niet laten. En dat is maar goed ook. Waarom zouden we een weldenkend mens willen zijn? Er zijn dingen die we niet weten, maar voelen; daar schrijft ze over. Over het relationele en het existentiële. Over kijken en dan iets anders zien.

Het is de dichter die gedichten schrijft, maar in de bundel 'In het grote meer' van Rob Theys lijken de rollen soms omgekeerd en (be)schrijft het gedicht de dichter, aldus Jac. Janssen. Het zijn veelal poëticale gedichten, die iets uitdrukken over de dichtkunst, en wat poëzie überhaupt kan zeggen over de werkelijkheid. Het sentiment wordt daarbij op afstand gehouden, wat ademruimte schept. En welke functie heeft de opvallende typografie?

Van Barend Rijdes had Ko van Geemert nog nooit gehoord en toch vond hij in zijn vele ongeordende boekenstapels drie boekjes van deze leraar klassieke talen, die schreef en zich begaf in literaire kringen. Dankzij Rijdes weten we dat Adriaan Morriën in 1941 lang donker haar met krullen had en een scherpzinnige en vermoeide indruk maakte. Rijdes liet ons ook een paar gedichten na.

‘We zoeken / allemaal iets anders en vinden ook / weer wat anders dan we zochten.’ Jan Sibbel maakt mooie doorwrochte gedichten waarin we door de wereld struinen onder een ‘hardhoutensterrenhemel van balken, pennen / en fabelachtige verbindingen die ik alleen / uit oude bouwkundeboeken ken.’ Beschouwend, filosofisch, ondertussen de ‘jubel van de schepping’ niet vergetend.

In ‘De oerknal was een festival’ van Paul Gellings, is zijn verzameld werk opgenomen van de afgelopen vijftig jaar. De dichter kijkt, volgens Hettie Marzak, met lichte melancholie en veel herinneringen naar het verstrijken van de tijd. ‘Gellings laat zich niet alleen inspireren door het verleden en de natuur, maar ook door beelden en schilderwerken, verhalen, literatuur en dromen.' Marzak vindt hem een meester in het bedachtzaam observeren.

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het zesenzestigste gesprek, met Yvan De Maesschalck, over poëtisch gestemde leraren op school, iets met talen willen doen, MappaLibri, een gastrecensie, redactionele vrijheid en diepborende beschouwingen, het toonaangevende poëziecentrum in Gent en onvermoeibare privé-initiatieven, het bestaan van een Nederlandse en Vlaamse taal en het smaken van poëzie, waardering en het voortdurende evolueren van taal.

In ‘Mal’ van Annemie Deckmyn, onderzoekt de dichter hoe mensen vastraken in rollen, verwachtingen en patronen. Yolandi de Beer geeft aan dat de bundel niet alleen gaat over de vormen waarin we terechtkomen, maar vooral over wat er gebeurt wanneer we proberen eruit te breken. ‘De gedichten houden ons een spiegel voor zonder ons te vertellen wat we daarin moeten zien. Dat maakt de bundel vertrouwd en confronterend tegelijk.’

Het Poëziecentrum Nederland koestert het pareltje uit haar 7e aflevering van deze serie als nummer 24 in zijn collectie: de derde bundel van Saskia Stehouwer, ‘bindweefsel’. De bundel is helemaal in handschrift geschreven op composteerbaar papier. Alle hulde voor een uitgeverij die dit soort bundels in het fonds opneemt. En vanzelfsprekend ook hulde voor de dichter die zo'n bundel voortbrengt.

In de met tekeningen van Angie Cotrotsos geïllustreerde bundel ‘Onbegrensd verlangen’ van Kees van Meel, staan seksuele fantasieën in expliciete bewoordingen centraal. Het is welluidende poëzie die mede vanwege alliteratie geschikter lijkt om voor te dragen dan om te lezen, aldus Taco van Peijpe. Naast Eros komt ook Thanatos aan bod, liefde en dood als inspiratiebron. Maar wat bedoelt de dichter met ‘erotische grafpoëzie’?

Parijs was in de jeugd van Hans Franse een droombeeld. Rome was te ver weg, New York leek onbereikbaar, in zijn jeugd was vliegen voor de heuse rijken der wereld. Waar kwam dat droombeeld vandaan? Het waren de foto’s van Ed van der Elsken, de romantische beelden uit ‘La Bohème’, de chansonnières en de films. Later werd het zijn stad.

Fred Tak bespreekt het gedicht 'Bij dag slaagt men erin om te vergeten' uit de bundel 'Klein voorspel' (1949) van de Nederlandse dichter Hanny Michaelis (1922-2007) over de pijn van het moeten missen van een dierbare.

In ‘Dagen zonder licht’ van Jeroen de Valk staan sonnetten van een vader die dicht over zijn zoon. Deze leed aan een zware depressie en besloot om zelf uit het leven te stappen. Jean Pierre Rawie was onder de indruk en wijdde er een column aan. Jaap Bos heeft zo zijn bedenkingen: ‘poëtisch gesproken zijn het onbeholpen gedichten, die aan de verbeelding niets overlaten.’

Uit gedichten van Roberta Petzoldt spreekt een heel eigen kijk op het soms verdwenen landschap en een grote liefde voor de natuur. ‘Vlagen zeewier die met de dikke vlokken schuim over het strand op je afwaaien, de havens met de lachende meeuwen, de geuren van de populierknoppen, bloeiende ligusterhagen, natte bosgrond. Het zijn liefdesbrieven voor ieder die ze maar wil lezen’, zegt ze.

Het debuut ‘Brand lieverd brand’ van Asmae Amaddaou wordt besproken door Anneruth Wibaut. Hoe vindt een kind van de diaspora een thuis? Ze zitten namelijk tussen twee vuren in. ‘Zo zijn er de hoge eisen die gesteld worden door zowel het westen als door de (voor)ouders. Denk aan eer en wraak, of hoe ontheemden zich soms voelen, alsof ze in het niets verdwenen zijn.’ Wibaut vindt de inhoud overrompelend.

Originele gedichten, humoristisch en met zelfspot, soms wat wrang maar altijd vol overgave. Zoals ze zelf zegt, probeert ze ‘met provisorische bootjes, draken, soep, kabouters en lichtpuntjes zichzelf boven water te houden met een nooit stil hoofd in een ingewikkelde wereld.’ Dat lukt haar en dankzij haar ook ons. Ook zonder het motto uit het woordenboek.