Archief

‘Combinaties’ van Guy van Hoof is gevuld met jazzgedichten. Tom Veys zegt dat het een bundel is ‘die je uitnodigt om anders te kijken naar jazz door een lichamelijke taal. Veel gedichten zijn odes aan jazzmuzikanten in een beschrijvende, toegankelijke taal. De dichter laveert verder tussen proza en poëzie. Schitterend is dat de dichter denkt als een muzikant en dit voel je in de poëzie.’

De dochter van Hans Franse heet Marieken. Geboren in de tijd dat hij deze laatmiddeleeuwse tekst bestudeerde en tezelfdertijd gecharmeerd was van een chanson van Jacques Brel, ‘Marieke’. Op reis zag hij een Broadwaymusical uit 1968, gebaseerd op chansons van Brel en ver weg, hoorde hij dit lied in onze eigen taal, alsof ze voor zijn Marieken zongen.

Hettie Marzak bespreekt het gedicht 'Gent' uit de bundel 'Dat zij mij leest' (1998) van de Vlaamse dichter Koenraad Goudeseune (1965-2020) over een totaal onverwacht museumbezoek, met een al even onverwacht shockeffect.

Atte Jongstra schreef de biografie van dichter Leo Vroman (1915 – 2014), getiteld: ‘Inkt, bloed & liefde’. Hettie Marzak over Vroman: ‘Hij was de eigenzinnigste dichter van Nederland, die ruim zeventig jaar in Amerika woonde en werkte en zich misschien daarom zo weinig aantrok van stromingen en richtingen in de Nederlandse literatuur. In zijn gedichten was hij altijd zichzelf, licht en lief en soms ongelofelijk melig.’

‘De vraag die je mij zo-even stelde’, zegt Mijt van Muiden, ‘beantwoord ik liever, veel liever dan met wat ik er zojuist over zei, met een gedicht.’ Veel van zijn schrijfproces gaat intuïtief. Wat hij wel weet: hij hoeft de volwassen lezer niets wijs te maken. Daar is poëzie niet voor. Het is hem voldoende als hij af en toe een glimlach op het gelaat weet te toveren.

Net na het trieste overlijden van Lieke Marsman kwam ‘De dichter en de duivel’ uit; een ware apotheose. Marc Bruynseraede stelt dat volgens de schrijfster, het niet de tragiek is dat zij ziek is, maar dat de hele maatschappij, waarin zij en wij allen leven, ziek is. Ze daalt af in deze onderwereld. ‘De poëzie van Lieke Marsman dringt alle poriën binnen in je lijf en blijft naklinken.’

Een voorpublicatie uit de op handen zijnde derde bundel van Ludo Bleys, 'Pas de deux.' Muziekgedichten geïnspireerd op instrumentale muziek uit voorbije eeuwen. ‘Zonder tekst is er inhoudelijk ook geen voorgeschiedenis. Dat geeft de geest de volle vrijheid. De muziek roept spontaan beelden op die kristalliseren in een gedicht.’ Met verwijzing naar welke muziek aan de oorsprong lag van het gedicht.

Anneruth Wibaut keek verwachtingsvol uit naar ‘Toen ik je kwijtraakte’ van Joost Baars. Negen jaar na zijn succesvolle debuut ‘Binnenplaats’ is er een tweede bundel. ‘Na het doorbladeren was mijn eerste indruk: intense en uitgebeende poëzie. Ik werd niet teleurgesteld, een nadere lezing bracht herkenning en ontroering.’ Ook sprong het vakmanschap van Baars in het oog, ‘hij laat zien hoe de zeggingskracht toeneemt als vorm en inhoud elkaar versterken’.

Op 8 juli 2026 overleed de Zeeuwse dichteres Johanna Kruit. Rogier de Jong houdt heel erg van haar gedichten: ze zijn verstaanbaar, melancholiek van toon en vooral heel erg Zeeuws. Het Zeeuwse landschap vormde het decor waarin ze leefde en het ijkpunt van waaruit ze schreef. Kruits Poëzie werd opgenomen in meer dan honderd bloemlezingen.

‘Ze komt en gaat als jij.’ ‘Flessenpost’ is de laatste dichtbundel van Els de Groen en verschijnt postuum bij uitgeverij Leeuwenhof; daaruit delen we graag een voorpublicatie. Els de Groen was al vroeg gefascineerd door taal. ‘Poëzie is de trap naar het diepst van je ziel’, zei ze in een interview met Meander in juli 2023.

Peter Vermaat bespreekt ‘vragen naar het begin’, van Rozalie Hirs: ‘De titel dekt – naar zal blijken – de lading van de poëzie vrijwel volledig: ieder gedicht is terug te voeren op een vraag, een belangstelling, een onbepaaldheid die in de loop van de tekst wordt ontwikkeld, soms bijna letterlijk ont-wikkeld, waarbij vanuit de dichter licht gericht wordt op hoeken of draaiingen die in eerste instantie in de schaduw blijven.’ Een longread.

Wim Vandeleene in gesprek met Pol Bracke: Over de saxofoonsolo, de handpomp en de schuchtere jeugdjaren. Energie krijgt Bracke van creëren, vanuit een waarneming een gedicht schrijven. De drang om te creëren maakt hem blij. Zoeken naar de volmaakte vorm is een strenge leermeester die lang op de rem heeft gestaan, maar gelukkig heeft plaatsgemaakt voor de durf om eindelijk te springen!

Yolandi de Beer bespreekt de debuutbundel van Caty Moerman, getiteld ‘Tongbreker’. De Beer is onder de indruk: ‘In Moermans gedichten is taal iets lichamelijks: de tong spreekt, zwijgt, proeft en kan zowel verwonden als troosten. Haar woorden zijn niet gladgestreken of gemakkelijk te verteren. Ze bijten, branden en blijven nog lang nazinderen bij de lezer.’

Keats was de auteur van een van de meest onsterfelijke versregels: ‘A thing of beauty is a joy for ever.’ Maar wie kent de volgende versregels? Het gedicht ‘Endymion’ werd in het begin van de negentiende eeuw alleszins niet zonder gemor onthaald. Dat de lieflijkheid alleen maar toenam, werd door de Beatles weerlegd in de film ‘Yellow submarine’: ‘A thing of beauty. Destroy it for ever!’

In ‘Tongval van het verdwijnen’, van de Klimaatdichters, krijgen dier, plant, schimmel en bacterie een stem. Jac Janssen aan het woord: ‘Wat betekent de teloorgaan van een soort? Dat weten we niet, maar we moeten onze verbeelding gebruiken om te proberen ons dit voor te stellen. Hier gebeurt dat met gedichten die boven hun eigen belang uitstijgen. Urgent en noodzakelijk, en ook nog een lust voor oog en oor.’

In vrolijke buien zingt Jan Loogman graag ‘Een ballon een ballon een ballonnetje’, een liedje van Toon Hermans. Maar ‘zon en ballon, zij kunnen niet meer onbekommerd dienen als symbool van vreugde, blijdschap, levenskracht.’ Zijn weersverwachting voor de komende jaren: zoveel zon dat de zonnebloemen zich ervan af zullen keren. De regen lijkt weinig kans te maken de zon als symbool van leven en levensvreugde te mogen vervangen.

Het werk van Bart Jan Lenaerts roept een mythische ontstaansgeschiedenis op, een fluïde manier van zijn, nog voor alles vorm krijgt. Het is origineel, met een donkere en geheimzinnige buitenwereld. Indringende vragen die we onszelf kunnen stellen, welke gedaante nemen we aan en blijven we als schaduwdieren achter? Hoe bewegen we en wat raakt ons (aan)?

‘Aan de rand van mijn eiland’ is de tweede bundel van Ini Statia. Ali Şerik zegt dat zij niet alleen een ambassadeur van haar poëzie is, maar ook van de ABC-eilanden, en van haar moedertaal, het Papiaments. ‘De dichter voelt zich onlosmakelijk verbonden met het eigen karakter van de eilanden, zij maken deel uit van haar wezen.’

‘Schrijven is enerzijds – en toch wel voor een belangrijk deel – mijn brandstof, maar anderzijds is het ook een confrontatie met mezelf.’ Daniël Franck in gesprek met Wim Vandeleene over zelfkritiek, de inkt als brandstof en de zoektocht naar de juiste vorm. ‘Voor de fase van het schrijven zelf tracht ik me mentaal te ontkoppelen van mijn omgeving.’

In ‘Wie zijn we morgen’ van Babs Gons staan de gedichten die ze schreef tijdens haar periode als Dichter der Nederlanden. Johan Reijmerink geeft in deze longread aan dat er beheerste hartstocht, weloverwogen zegging en doorvoelde levenservaring spreekt uit haar poëzie. ‘Met haar dichterschap is er een unieke stem de Nederlandse poëzie binnengekomen, die wat in haar hart en ziel leeft in verstaanbare versregels weet te vertolken.’

‘soms ontdek ik in mijn eigen spiegel zomaar iedereen’, dicht Bert Struyvé en wij onszelf in deze waterval van woorden, ‘en bij jou, toch nog onverwacht, een schip de wal negeert / dat eenvoudig navigerend op de stroom landinwaarts vaart / terwijl jij je vuurwerk moet laten verdrinken en je aansluit in de rij’, zo is het.