Interviews

‘Pessoa heeft geen beweging meer nodig: Pessoa is zelf een literaire beweging, een hele literatuur op zich, een podium waarop allerlei schrijvende en dichtende acteurs rondrennen en met elkaar ruziën en in gesprek gaan. Tijdloos.’ Vertaler Harrie Lemmens wordt vooral aangetrokken door de enorme rijkdom en gevarieerdheid van zijn werk en, onlosmakelijk daarmee verbonden, zijn persoon.

In vergelijking met door hem zeer gewaardeerde, meer talige dichters voelt Miel Vanstreels zich soms een versjesmaker. Zijn taalgebruik is alledaags, hij maakt geen (of nauwelijks) gebruik van metaforen, de lezer hoeft bij hem niet te zoeken naar subtiel verborgen verwijzingen of poëtische experimenten. Het persoonlijke probeert hij zo te formuleren dat het een gedeelde menselijke ervaring wordt. Het particuliere moet iets universeels krijgen.

In de poëzie heeft dichter Katelijne Brouwer haar vorm gevonden. Maar ze heeft ook een mislukte roman in een la liggen. ‘Het blijft zoeken. Schrijven is schrijven, niet sturen, niet jezelf censureren.’ Ze draagt graag voor. Maar anders dan toen ze actrice wilde zijn, gaat het haar nu om het verhaal, de boodschap en vooral om verbinding.

Schrijven is net als schilderen ademen voor Johan Clarysse. ‘Schrijven gaat gepaard met een zekere urgentie. Die urgentie volstaat natuurlijk niet om een goed werk te maken. Of het goed of slecht is heeft vooral met vormkracht te maken.’ Tezelfdertijd ziet hij het schrijven ook als een zoeken naar ‘waarheid’, zij het dan een voorlopige waarheid met een kleine w.

‘Om te kunnen begrijpen’, zegt Saskia De Vrieze, ‘moet ik vastleggen: een soms comfortabele illusie, dan weer een oncomfortabele realiteit. Dingen op een gepast woordenrijtje zetten om ze daarna te kunnen loslaten. In die zin is schrijven voor mij vooral een oefening in loslaten.’ Haar liefde voor poëzie en taal in het algemeen, voelt niet als een keuze, maar als iets dat er altijd al was.

Samuel Vriezen won dit jaar de Grote Poëzieprijs voor ‘De harmonie der scheuren’. Hij legt uit dat het werk ‘over alle mensen gaat’ en over ‘de hoop te mogen blijven leren’. Kunnen alle mensen eigenlijk een ‘wij’ vormen? Zelfs een politiek subject worden, het heft in eigen hand nemen, tegenover de rijke en machtige weinigen die meestal heersen? Beren op de weg zijn er genoeg.

‘Poëzie is een oefening in aandacht, is adem, denk- en voelruimte, tegen de drukkende prikklok van de werkelijkheid in’, zegt Lotte Dodion. ‘Poëzie richt je aandacht op dingen die niet scrollend of in een to do lijst- te vangen zijn en waar we zelden meer dan een kruimeltijd aan geven, terwijl het net gaat over dat wat echt van waarde is, dat wat van ons mensen en medemensen maakt.’

Voor Kris De Lameillieure had zijn debuutbundel als werktitel ‘loslaten’. De ‘verwijdering’ gaat heel wat verder dan het overlijden van zijn ouders. Sommige onderwerpen blijven op onregelmatige tijdstippen opduiken. Ze dringen zich op en verplichten hem om ze te beschrijven. Het bewust zijn van het bestaan van ‘een lezer’ was en is voor hem de drijfveer om zichzelf uit het gedicht te schrijven.

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het vijfenzestigste gesprek, met Petra Talsma. Ze vindt het interessant om zich te verdiepen in het schrijf- en werkproces van een dichter, en dan met name die dichters die taal en beeld combineren. Welke beslissingen zijn er in een leven genomen om dat schrijfproces gaande te houden. Het is nooit een gepolijst succesverhaal.