Tom Driesen – Mythomaan

God(en) en mensen door een andere bril

door Tom Veys

–
In de dichtbundel Mythomaan wordt vrij snel duidelijk dat dichter Tom Driesen een bijzondere mythomaan is. De gedichten vertellen immers een apart verhaal dat talig wordt uitgepuurd totdat de gedichten op bespiegelingen lijken met meerdere invalshoeken.
–
In ‘Deel 1: Bibliofiel’ gaat Driesen figuurlijk in dialoog met Bijbelse figuren. Het talig groeien van de dichter binnenin een gedicht is bijzonder sterk. De dichter kruipt als het ware in de leefwereld van de Bijbelse figuur en brengt gevoelens tot leven: ‘Er is maar een woord nodig / om een nieuwe taal / in je longen te laten ontkiemen.’ Uit ‘1 Schepping 1’. Driesen ontwikkelt zo een vrij grote empathie, ook bij de lezer. Hij ontwikkelt daarbij een eigen perspectief. Dat wordt duidelijk in ‘5 Profeet’.
–

–
Die empathie kan ver gaan. Lichamelijk lijden wordt soms heel concreet voelbaar in enkele gedichten, zoals in ‘9 Maria: Golgota’: ‘Ik heb je niks gevraagd / geen hemel vol van genade. / Maar waarom / voel ik spijkers door mijn lege handen? / Waarom / trekt mijn baarmoeder nu samen?’
–
Driesen is een lichamelijk dichter, dit is duidelijk. Met andere woorden, hij gebruikt lichamelijke beelden om gevoelens voelbaar te maken. Bijvoorbeeld uit ’10 Elia en Thomas’: ‘Ik zou met mijn vingers in het vlees / van de verhalen willen koteren / handen in de modder waaruit mensen verrezen.’ Deze beelden roepen iets tastbaars op, eveneens iets aards.
–
Het is overigens niet verwonderlijk dat de dichter van scheppen houdt. Aan elk begin van de afdelingen komt een gedicht met als titel ‘Schepping’ voor, er zijn dus vier uitdrukkelijke scheppingsgedichten in de hele bundel terug te vinden. De scheppingsgedichten zijn bijzonder door de vele perspectieven.
–
In ‘Deel 2: Mythomaan’ zoomt de dichter in op de Griekse mythologie. Hier is de betekenis van mythomaan niet te versmallen op iemand die verzint of liegt, maar misschien op iemand die van mythes en fantasie houdt?
–
Af en toe wordt humor gehanteerd in de poëzie. In ‘3 Het ministerie van de goden’ vinden we een belmenu terug. ‘Welkom bij het ministerie van de goden / ondemocratisch verkozen / uit Chronos of tijd ontsproten. / Om onze dienstverlening te verbeteren / kan dit gesprek ook worden opgenomen. (…).’ Het gedicht eindigt met ‘Olympus NV is niet aansprakelijk voor enige schuld.’
–
De dichter bekijkt de mythes vanuit een menselijk perspectief. Bijzonder is ‘Tiresias ‘. Hier vereenzelvigt de dichter zich begripvol en uniek met de beroemde, blinde ziener Tiresias.
–

–
De dichter geeft samengevat een eigen draai aan de mythische verhalen. Dit zorgt voor eigenzinnige poëzie met een eigen kleur. Je krijg met andere woorden de mythologie door een andere bril te zien, misschien door een menselijke bril of een gevoelsbril.
–
In ‘Deel 3: de onheilige Drievuldigheid’ wordt verder ingegaan op de mythologie. Icarus, Lilith, Prometheus, Odysseus, Herakles en Omphale krijgen een lichaam en een eigen voelen. Je ervaart deze gedichten ten volle.
–
Soms grijpt de dichter naar bizarre ervaringen. Dit wordt duidelijk in het gedicht ‘6 My crazy addiction. Actaeon’: ‘Op een bepaald moment / heb je geen drank in huis / en steek je pluis in je neus / steek je een stukje gips in je mond.’ Verder staat: ‘Toen ik je aanraakte / overschreef je mijn algoritme. / Ik werd een diersoort die ik liever was.’ Dit dierlijke en het zintuiglijke zijn een leidraad in de gedichten, misschien zelfs een motief.
–
In ‘Epiloog’ wordt het licht opgezocht of soms aangeraakt. In ‘1 Schepping 4’ staat ‘Elke schepping vertrekt vanuit stilte. / Elke schepping vertrekt vanuit het donker. / Dan moet je even jezelf vergeten / om het licht er te laten zijn.’ Er wordt ook een filosofie of een nadenken over taal aangereikt in ‘4 Achteraf’, het slotgedicht met dichtregels die vrijwel altijd beginnen met ‘Hier is een gedicht als’. Bijvoorbeeld ‘Hier is een gedicht als een vork / het prikt in mijn weefsel om te voelen / of de beelden al zijn gaargekookt.’ Het gedicht en bij uitbreiding de hele bundel eindigt met ‘Het is zoals de meeste dingen / minder dan ik dacht. / En zo maakt poëzie de dingen draaglijk. // Hier is een gedicht voor achteraf.’
–
Tom Driesen leverde een sterke bundel af met Mythomaan. De bundel is meerlagig door het hogere en het lagere, het goddelijke en het menselijke met elkaar te verweven. In de ander vindt de dichter zijn diepte en poëzie.
–
Op de cover is overigens een collage van Veerle de Grave te zien. Motieven worden er verbonden. Je merkt een bijna naakte vrouw op, het hoofd van Jezus of een Bijbelse figuur bevindt zich op de plaats van de buik van de vrouw. Het gezicht van de vrouw is omsluierd. Op de achtergrond zwemmen twee vissen in een nachtelijk blauw naast een grote Griekse zuil. De voorkaft sluit op deze manier aan bij de vele invalshoeken in Mythomaan. De titel van de bundel bestaat misschien uit een moeilijk woord, maar de inhoud van de gedichten is toegankelijk en intens vernieuwend.
–
Waar Tom Driesen in Inschepen en vertrekken, zijn vorige bundel, vaak de lens op zichzelf scherp zette, krijgt hij in Mythomaan oog voor de ander. Op die manier ontplooit hij zijn eigen poëtica en een sterke taalfilosofie. In feite grijpt de dichter je geregeld bij het nekvel. Dit is een aparte ervaring.
–
De dichter is bewust een mythomaan. Of zoals Tom Driesen het zelf stelt: ‘Dichters denken dat ze bij elk gedicht het wiel uitvinden. Maar ik ben een mythomaan. Ik blaas mijn wereld op tot verhalen om mezelf weg te cijferen in een groter geheel. Wat begint als een persoonlijke reflectie op bijbelfiguren ontaardt in een mythische beschouwing over lichamelijkheid en seksualiteit.’
–
____
–
Tom Driesen (2026). Mythomaan. Uitgeverij De Zeef, 56 blz. € 19,50. ISBN 9789493534025