door Hans Franse
portret Robert Long / Simon Carmiggelt
Mijn dochter stuurde me een link van een lied op tekst van Simon Carmiggelt, op muziek gezet en gezongen door Robert Long, die met zijn fluwelen stem waarin elke emotie voelbaar maakte. Een lied dat ging over het kleine leven van een klein mens: juffrouw Nifterink, die alleen was met haar hond. Het was een weemoedig lied met aandacht voor een leven dat ging over werken bij de post, vakantie altijd in datzelfde pension ‘waar het zo weinig kost’ en de anti-vivisectie bond.
Vannacht is juffrouw Nifterink gestorven
Het was ‘t hart. Haar hond zit voor de ramen.
Het stomme dier- ze waren altijd samen…
Hij heeft haar hele eenzaamheid georven.
Het eind fascineerde me, alleen Carmiggelt kon zoiets schrijven zonder dat het belachelijk wordt en alleen Robert Long – hij wist wat eenzaamheid was- kon het zo zingen:
‘…Wat fascinerend dat u nu een engel bent
En dat u zweven kunt. U was zo corpulent’
Ik herinnerde me dit lied van een LP ‘Zing je moerstaal’, ooit verschenen in de Boekenweek van 1976. Ik had die plaat gekocht en veel beluisterd, maar na de komst van de CD waren al mijn platen in de vergetelheid geraakt. Ik heb ook geen grammofoon meer. Waar waren mijn verborgen schatten?
Ik ging naar mijn berghok, baande mij een weg door al de onnodige troep en kwam uiteindelijk bij de kast. En ja hoor, na enig zoeken vond ik de plaat tussen oude opnamen van het Concertgebouw-orkest en Don Quishocking.
Grote namen uit de poëzie van die jaren hadden teksten geleverd voor popgroepen en populaire artiesten. Harrie Mulisch leverde een tekst aan KAYAK. Het was voor hen een experiment. Normaal was er eerst een Engelse tekst, waarbij muziek werd gemaakt. Nu kwam er een tekst die kant en klaar was.
Jan Kal werkte met de groep LUCIFER samen. Groepsleden hadden pas een vriend, FRED, verloren, wat pijn deed. Margriet Eshuys zong voor het eerst in het Nederlands. Door de samenwerking tussen muzikanten en tekstschrijver, was sonnettendichter Jan Kal ineens veel opener.
‘…Moest dit nu gebeuren?/denk je uittentreure,/als je alle deuren/voor geuren/ en kleuren/openzet…..Het is een eeuwenoude wet,/ het leven moet je leven,/al is het je, zoals aan Fred,/ voor even maar gegeven.’.
Bert Schierbeek, hier de meest open vijftiger genoemd, schreef een zeer ritmische tekst, hij had meer affectie met jazz dan met popmuziek, maar de groep BOTS nam de tekst over, bewerkte die hier en daar, maar bleef muzikaal dicht bij ‘de extravagante oude Vijftiger’. Het is een verbluffende tekst over ‘rond’ en ‘vierkant’.
Wie was ook alweer Alexander Curly? Hij moest een dichter kiezen en kende eigenlijk geen ander dan Cees Budding. Hij zond hem een LP en biografie, hoorde niets tot er ineens een tekst kwam, die bijna letterlijk gebruikt kon worden. Het was de eerste keer dat Budding een te zingen tekst schreef. Voer voor biografen?
De tekst van Judith Herzberg schreef ze op vakantie in Israël. ‘De tijd zegt niet dan zie je wel’ .Laatste regels, gezongen door Earth and Fire.
‘Zo werd het toch nog waar/wat vroeger tegen later zei/toen het ging over jou en mij’.
Theun de Winter, notoir kijker van Toppop, liet Maggie MacNeal (ze heette eigenlijk Sjoukje) teruggaan naar de kust. Wim de Vries was ik vergeten, hij debuteerde in de jaren zeventig als árbeider/dichter; zijn teksten zijn recht voor zijn raap, gespeend van elk esthetisch maniërisme, een kolfje naar de hand van Fungus.
Ik vind nog Nico Scheepsmaker die drs. P. laat zingen, Ik zie een tekst van Hans Dorresteijn, die zelf ook liedteksten schreef, op maat gemaakt voor Peter Koelewijn: PERPETUUM MOBILE en ik moet weer grinniken om de tekst van Jules Deelder die bijna anti-lyrisch is, maar gespeeld werd door de meest lyrische popmusicus ooit: Thijs van Leer met zijn Focus.
’O avondrood/ vlammengloed/ O bloedbad in het westen// O late roos/lege doos/ O stoffelijke resten//O medemensch/ moederschoot/O onvervulde wensen//O bete broods/ O kind des doods/O verte.
portret Boudewijn de Groot / Gerrit Komrij
Het mooist vond ik DE KINDERBALLADE, tekst van Gerrit Komrij met muziek van en gezongen door Boudewijn de Groot die: ‘werd geraakt door de afstandelijke eenvoud van Rutger Kopland en Gerrit Komrij’. Hij vroeg aan deze laatste een ‘ritmisch konstante tekst met simpel woordgebruik’. Komrij koos voor één rijmklank met om de regel binnenrijmen. Hij werd hierbij geïnspireerd door The Raven van Edgar Allen Poe. (While I nodded, nearly napping, suddenly there came a tapping/As of someone gently rapping -rapping at my chamber door only this and nothing more). Het is een volmaakte middeleeuwse ballade met een sprongsgewijs verteld verhaal en een droevig slot. Boudewijn de Groot zingt deze dromerige ballade, met een beetje Komrij wreedheid, met zijn dromerige stem, een afstandelijke sprookspreker. Ga naar You Tube ‘Zing je moerstaal’. Het is zo mooi.
Hij was twaalf, had rappe leden, jongen uit de Hof van Eden,
Als hij lachte, lachten luidkeels alle leeuweriken mee
Met zijn blikkering van tanden, met zijn marmerbleke handen,
Leek hij op een tere engel uit een sierlijk bal masqué.
Hij kon klaterhelder zingen en zijn haar rook naar seringen,
Oh, hij was een waterprins die in zijn pak van goudlamee
Was ontstegen aan de zee.
Zij was dertien, een gazelle, en haar naam was Annabelle,
Annabelle noemden haar zowel de hinde als het ree.
Met haar helderrode wangen, met haar glinsterende spangen
Leek zij in haar gazen bruidsjurk ‘t meest nog op een toverfee.
Blauw waren haar vreemde ogen, blauw maar zonder mededogen,
Oh, ze was een kleine meermin die maar net, van lieverlee,
was ontstegen aan de zee.
Samen, in het ochtendgloren, wandelden ze door het koren.
Mild en zonder ze te storen scheen het zonlicht naar benee.
En onder de roze stralen kuste hij haar lippen dralend
En hij zei haar wonderwoorden, zelfs het gras luisterde mee.
Op het horen van die woorden week voor hen gedwee het koren
En het lispelde ‘wees welkom’ en bood doorgang aan de twee
Zoals eens de Rode zee.
Toen hij, op geblaf van honden, dagen later werd gevonden,
Lag de blanke prins geschonden in het koren zonder fee.
Met zijn dode grote ogen keek hij roerloos naar omhoog en
Langzaam ritselde zijn bloed nog uit een gruwelijke snee.
Niemand wist meer te vertellen hoezeer kleine Annabelle
Had gehouden van haar engel uit het sierlijk bal masqué.
Maar nog altijd ruist de zee.
Zo je moedertaal zingen, zo genieten.
illustratiemateriaal van plaat Zing je moers taal © CPNB
–