Jac. M. Janssen leeft van journalistieke en praktische teksten en produceert ook verhalend proza, zoals zijn eerste roman Borsthonger (2022). Sinds enkele jaren neemt hij zijn poëzie serieus genoeg om ermee voor de dag te treden zoals hier op Meander. Eerder verschenen er gedichten van zijn hand in verzamel- en gelegenheidsbundels. Momenteel werkt hij aan zijn eerste dichtbundel.
‘Mijn verzen onderzoeken niets minder dan leven en dood. Dat doe ik met de beperkte maar speelse slagkracht van taal, van woorden. Mijn gedichten zijn in drie soort onder te verdelen. De klassieke volgen in gewone grammatica onderwerpen zoals het overlijden van iemand, observaties van de natuur en vergankelijkheid, menselijk onvermogen en liefde.
Een andere groep vormen de meer jazzy verzen die improviseren rond een thema; het taalspel overheerst en de opgewekte indrukken zijn belangrijker dan een expliciete betekenis. De derde groep kun je vergelijken met popmuziek. Deze verzen haken aan op herkenbare, vaak actuele thema’s en zijn prozaïscher van taal.
Alle hebben gemeen dat ik met het mysterie van taal aan dat van het bestaan wil raken.’
foto © Julia Janssen
hoe moeder haar medium vond
–
–
–
1. narrow casting
–
–
Op de radio, vertelt mijn moeder
– de honderd in het zicht –
is gezegd dat mijn man eigenhandig
een huis voor ons bouwt, aan de L-straat
inderdaad, geholpen door onze zoons
–
ik heb dat vanochtend gehoord
en ook dat de bouw maandenlang
werd stilgelegd vanwege dat antieke
bandkeramiekergraf dat onder de vers
gedolven kelders lag – oud nieuws
–
natuurlijk maar hoe weten ze dat toch
en dit kwam allemaal deze morgen
op de lokale radio, zegt ze erbij
van onze gemeente, die ontvang jij niet.
–
En gisteren gaat zij verder gister vertelde
hij dat mijn huis mijn vorige huis
opnieuw ontruimd moest worden jaren
na wat mijn man zich och arme
in de kelder daarvan had aangedaan
–
–
–
–
2. in de krappe alkoof
–
De lokale verslaggever gleed verder
met haar terug onder het gewelf van tijd
ter wille van mijn moeders golflengte
–
want eerder deed zij ons al verslag
van een reportage over wat haar oudste
zoon was overkomen, beeldend kunstenaar L.
uit M. zei men uit haar geboren te S. en
woonachtig met zijn vrouw in G., dat deze
was getroffen door ziekte k die met kwaal c
zou samenspannen om zijn krachten te slopen
–
en zo kwam het dat zij op tweede kerstdag
zijn toch nog plotse verscheiden
al die maanden zo diep gevreesd
moest ondergaan.
Dit dompelde haar in verwarring.
–
Gelukkig voor zover dit begrip nog gold
was daar de ultrapersoonlijke microzender
die zeer exclusief voor haar uitzond
zo leek het in de nachtelijke uren
dat de slaap haar ontging
het huurhuis badend in kunstlicht
–
en wellicht was haar toestel
het enige dat deze frequentie vond
in de duistere kloof tussen slaap en droom
in de krappe alkoof waar dromen
hokt met haar waken
–
–
–
–
3. het zwevend oog
–
Bezie haar, rijk van dagen gezegende dame
nu van een afstand, zoals zovele jaren her
haar huis nog maar net verruild
voor deze onmetaforische huurwoning
waar zekere nacht een zwevend oog haar zag
–
dat oog zachtblauw verlichte capsule
die stil hing boven haar straat
ter hoogte van haar slaapkamerraam
zijn stralen zond tussen kierende gordijnen
in een eindeloos azuren ogenblik
–
zij geloofde niet in zweverige zaken
maar dat ding hing er zowaar
zo stil dat de tijd discreet zich
terugtrok achter het behang
van haar onwennig slaapvertrek –
–
bezien we haar nu vervuld van
mededogen in haar hel verlichte huis,
de rolluiken geloken om vier uur
in de morgen met al haar kleren aan
in angst voor inbrekers
om wat te halen dan
zo weinig ze nog bezit
–
ze werpt denken wij een wal van licht
en geluid op tegen haar demonen
levenden en doden die ze met zich torst
en ze leeft ze leeft toch al zó lang
–
ik ben de laatste, zegt ze
voor de rest is alles weg.
–
Bezien we haar zoals ze zit
op dit eenpersoonsbed
in de woonkamer nu
onder de vensterbank
vol overerfde planten van haar
dierbaarste vriendin
–
onder het raam dat overdag uitziet op
de kleine tuin waar ze met de mussen praat
waar ze zo hevig aan hecht dat ze
ook deze angsten misschien wil doorstaan,
ze zich half wakker schrap zet
–
tegen hen die haar weg willen halen
ooit, zoveel is zeker,
maar zolang ze kan zit ze hier
menend niet te slapen
te luisteren naar wat haar antenne vangt
–
aan komende en gaande berichten
trillingen van nu en zoveel eerder
uit dat krimpende en wijd uitdijende
landschap dat haar leven
ook zonder zwevende ooggetuige
om haar spreidt
–
–
–
–
4. naspel
–
Wat ik later pas begreep
waarom ontgaan mij de dingen
die achteraf wezenlijk blijken
terzijde want het toestel
–
waarop mijn moeder de waar! gebeurde!
verhalen ving die haar betroffen
die ze misschien daarom in het
vlindernet van haar hoofd niet vatten kon
–
dat toestel was de hoekige
transistor van mijn vader, bruikbaar
op de bouwplaats en op kantoor
daarin daalden neer de zegens
van haar kortegolfkanalen
–
waarmee zij haar historie herschikte
haar man zonen en kleinkind hervond
(haar overige kinderen hinkend op verkeerde benen)
in een bestaan lang van adem genoeg
–
om begrip te bouwen en gewoon
weer kwijt te spelen wat ik
zo ooit
later pas begrijpen zal.