door Wim van Til
Vandaag het tweede deel van een nieuwe serie van Wim van Til, Stichting Octopus (& o.a.) Lucebert, Poppetgom (1969)
.
Eind jaren ’60 van de vorige eeuw werkte Lucebert mee aan een prestigieus theaterproject van Scarabee, later Studio Scarabee. Studio Scarabee stond garant voor een nieuwe vorm van theater, waarbij verschillende vormen van hedendaagse beeldende kunst geïntegreerd werden. Naar eigen zeggen vertolken de spelers “geen rol in de conventionele zin van het woord, maar functioneren als ‘bindmiddel’ voor een collega van beeld, tekst en muziek.”
Poppetgom ging in de eigen studio in première. De NOS maakte een registratie van het optreden, die op de Biennale in Milaan is vertoond. Bertram Mourits maakte er in 2021 een item van voor het museumjournaal van het Literatuurmuseum. Via deze link kom je op die pagina waarop ook weer linkjes te vinden zijn naar een artikel van Laurens Ham over dit Lucebert-uitstapje.
Omslag van het “tekstboek” en onderzijde van het geopende blik
Het boek bevat 224 omgeslagen A3-vellen waardoor het veel dikker aanvoelt. De vellen zijn gelijmd in het omslag; in het exemplaar van het PcN is de lijm praktisch opgelost/verdroogd, waardoor de vellen gemakkelijk loslaten. Het is zo een verzameling geworden van bijna losse vellen. Veel kleurig en zeer gevarieerd, dat wel. Het bevat zowel het script als ook decor-, licht- en geluidaanwijzingen in taal en beeld (in het Nederlands en in het Frans). Een voorbeeld, het openingsbeeld voor de toeschouwer en dan de regie-aanwijzingen voor de executie van een veroordeelde man:
Poppetgom is de registratie van een toneelstuk dat de macht van geweld verbeeld, het is een aanklacht tegen machtsmisbruik en ook tegen de oorlog in Vietnam.
Al snel stuit je als kijker-lezer op de eerste citaten uit het werk van Lucebert. Het is een deel van het gedicht tijdtafel en geslachtstabel uit de bundel Mooi uitzicht & andere kurioziteiten (1965) met niet eerder gepubliceerd werk uit de periode 1948-1965:
daardoor alweer gewon generaal hallelujah pepsicola
palimedes poppetgom en poppetgom andermaal gudrun
en gudrun traditiegetrouw baldur en menhir
wederom micky maar airwick werd gekidnapt en vermoord
De citaten zijn kunstig tussen alle aanwijzingen, foto’s, tekeningen en schetsen verwerkt. Op bladzijde 204 wordt in het script opgenomen: “nu volgt er een levenslied gezongen door de Zangeres zonder Naam dat vertelt over een vrouw wier zonen in de krijg (vietnam) sneuvelden en hoe deze vrouw zich later uit wanhoop aan de vietcong soldaten geeft.”
De tekst van dit lied is speciaal voor deze voorstelling geschreven. Laurens Ham geeft daar een uitgebreide toelichting op (te lezen via de link in het verhaal van Bertram Mourits). Ik weet niet of het singeltje ook in de originele verpakking zat.
Hoe het ook precies zit, deze twee “Luceberts” vormen een bijzonder deel van de parelketting die de collectie van het Poëziecentrum Nederland in wezen is.
beeldmateriaal © Wim van Til
Volgende keer:
Parels in het PcN, deel 3, Eerst het water (M. Vasalis)
–
