Columns

Een prachtig in memoriam voor de eigenzinnige schrijver, dichter, zwerver, monnik en reiziger Cees Nooteboom door Johan Reijmerink.

In Koene en Van Dale zocht Hans Franse naar ‘dichter’ en ‘dichterschap’. Hoe komt het dat men zo gek is om dit etiket ‘dichter’ op het werken met taal, wat soms tot ware poëzie leidt, te plakken? Wat hij een beetje mist in de definities is dat het toch ook om een zwaar ambacht gaat, waarbij je hard moet werken en steeds schrappen.

Charlotte Van den Broeck, die de ene poëzieprijs aan de andere rijgt, lijkt, qua succes, wel de Pommelien Thijs van de poëzie te zijn, zij het iets diepzinniger, aldus Marc Bruynseraede, die de uitreiking van de vierjaarlijkse poëzieprijs Karel Van de Woestijne 2025 aan haar bijwoonde. De authentiek-vernieuwende poëzie van Charlotte Van den Broeck staat: ‘loodrecht op het landschap van de taal’.

Zelfs in het werk van een vooraanstaand dichter kun je een gedicht tegenkomen dat je tegenstaat. Jan van der Vegt heeft dat (onder meer) ervaren bij Nijhoff en zijn gedicht ‘De kinderkruistocht’, dat bestaat uit achttien rijmende tweeregelige strofen (distichons), in april 1919 gepubliceerd in het blad ‘De Beweging’. Waarom moesten die kinderen op reis, zelfs zonder afscheid te nemen? Waarom heet dit een ‘kruistocht’?

Hoewel Rogier de Jong geen filosoof is, gaat hij in op het begrip dialectiek, dat zegt dat waarheid uit tegenstellingen ontstaat. Dat is een mooie gedachte, die een belofte in zich draagt van verzoening, althans van een nieuw evenwicht, een synthese. Alles in het leven draait om balans. Zodra dat evenwicht verstoord wordt, is er ruimte voor vooruitgang en groei. Ook dichters maken een dergelijke ontwikkeling door.

Jan Loogman kijkt naar zijn luisteraars die hun laatste levensfase in een staat van verwarring doormaken, zijn ze nog hun vroegere zelf? Wat weten zij van wie zij waren? Hij meent onzekerheid bij hen te voelen, maar het kan even zo goed zijn eigen projectie zijn. Wat vinden zij van zijn tekst? ‘Rottig’, zegt er een.

Een gloedvol eerbetoon van Marc Bruynseraede aan Guido Lauwaert, ‘de Gentse literaire gangmaker en vermetele schavuit, bekendste en beruchtste promotor van de poëzie, met onvoltooide middelbare schooljaren maar met een dosis lef’, die naast de Nachten van de Poëzie nog een heleboel andere literaire initiatieven heeft genomen, zowel op de scene als acteur, als in de media, als journalist.

Willem Tjebbe Oostenbrink over de woorden lachen en vergeten. Ze houden verband met elkaar en ze staan op gespannen voet. Met lachen kun je jezelf en alles vergeten, alsof het moment jou geheel opslokt en er niets anders overblijft dan te lachen, te ontspannen, los van gedachten, troebelen, zorgen, spanning, alles los te laten, alleen maar lachen. Maar hoe werken ze in gedichten?

Soms is een prijsuitreiking van een poëziewedstrijd een waar uitje, andere keren weet je niet wat je moet verwachten en heel soms gaat het helemaal fout. Alles staat of valt met een goede organisatie. En hoewel het tenslotte niet om de prijs gaat, maar om de eer, is het toch wel erg sneu als de voltallige jury er met de bloemen vandoor gaat.