Archief

Yolandi de Beer zegt dat het duidelijk is dat ‘Opgeruimde beperkingen’ van Mijt van Muiden, ‘liefdevol in elkaar gespijkerd is’. In deze debuutbundel spelen de gedichten vrijmoedig met taal, maar verliezen nergens hun vanzelfsprekendheid, volgens De Beer. ‘Er zit precisie in de beelden en ritme in de observaties, zonder dat de bundel zwaar of pretentieus wordt.’

In de poëzie heeft dichter Katelijne Brouwer haar vorm gevonden. Maar ze heeft ook een mislukte roman in een la liggen. ‘Het blijft zoeken. Schrijven is schrijven, niet sturen, niet jezelf censureren.’ Ze draagt graag voor. Maar anders dan toen ze actrice wilde zijn, gaat het haar nu om het verhaal, de boodschap en vooral om verbinding.

‘De transformatiemachine’ is het debuut van Bo Vanluchene. Jac Janssen constateert: ‘Deze bundel is noodzakelijk, vermakelijk, ontroerend, actueel, urgent, soms wat gemakzuchtig en springerig, maar met meer dan genoeg fraaie versregels en vondsten die beklijven. Het overstijgt het individuele en brengt de worsteling van een hele bevolkingsgroep voor het voetlicht.’

Marijke Hanegraaf heeft een heel eigen en doorgedreven toon, haar poëzie heeft iets bezwerends en origineels, ‘een orgeltoon die zich zwaar en traag in de branding begraaft’. Er zit urgentie en actualiteit in haar werk, emotie en analyse, realiteit en hoop. Er komt een kantelpunt maar ‘doezelig gekabbel laat zich nog niet meteen verjagen’. Haar gedichten nodigen uit tot herlezen.

Anne Meerbergen vertelt in ‘Struikelen voor gevorderden’ het verhaal van een vrouwenleven. Taco van Peijpe merkt op: ‘Dankzij de meestal milde, soms licht ironische toon en vooral dankzij het breed uitgemeten geluksgevoel bij de geboorte van een kleindochter is het geen klaagzang geworden, maar een reeks ontroerende gedichten over een invoelbare geschiedenis.’

Guido Gezelle dicht ‘het water zingt, klinkt en blinkt’ terwijl Marsman de stem van het water ‘vreest’ en Tentije vooral de schorre reigers hoort. Jan Loogman denkt aan poëzie terwijl hij vaart door de Eilandspolder. Als het water breder wordt, hoort hij Kopland, ‘Ik kijk naar het water- en of het stil is / of zwart, en rimpelt of glinstert, het doet maar’.

Bombastisch en barok maar origineel en heerlijk om te lezen deze verzen van Manu Gabriels, ‘in het lied van de lakens / piept de pret’ en ‘ik bol de dijk af / zing, om niet te sterven’. Zo beeldend dat we meerollen, van de dijk af, in pas gemaaid gras terechtkomen en meteen weer opstaan om meer te ontdekken.

Jeroen van Wijk besefte meteen dat Jacob Groot een unieke stijl heeft met een hoge moeilijkheidsgraad toen hij de bundel ‘Adoratie’ ontving, maar hij ging de uitdaging aan: ‘Het is alsof ik tijdens het lezen van deze bundel in de wilde weg met een pikhouweel in een berg aan het hakken ben omdat ik af en toe tussen de scheuren van de rots een schittering zie.’

Schrijven is net als schilderen ademen voor Johan Clarysse. ‘Schrijven gaat gepaard met een zekere urgentie. Die urgentie volstaat natuurlijk niet om een goed werk te maken. Of het goed of slecht is heeft vooral met vormkracht te maken.’ Tezelfdertijd ziet hij het schrijven ook als een zoeken naar ‘waarheid’, zij het dan een voorlopige waarheid met een kleine w.

Het debuut van spoken-worddichter Zaïre Krieger is getiteld ‘Chamleleon’. Marc Bruynseraede ziet haar als het zwarte schaap in de witte stal. ‘’Wat je leest is, inderdaad, gesproken taal, duidelijk verteerd door vraagstukken, bewogen, van een kwetsbare eerlijkheid. Als je het hardop leest – alsof je het zélf geschreven hebt – komt het tot leven. ‘Spoken word’ op papier dat weer tot leven komt en zich in je bewustzijn nestelt.’’

In deel 3 van de nieuwe serie van Wim van Til een ongebundeld vers van Vasalis, geschreven in haast en onder druk, bij een prent van Nan Platvoet die verkocht werd om aan de kosten voor de herstelwerkzaamheden van de, door de Duitsers, opgeblazen dijk van het Wieringermeer tegemoet te komen, april 1945.

In deze longread bespreekt Yvan De Maesschalck de bundel ‘Morren tegen de sterren’ van Luuk Gruwez: ‘Gruwez zet hoe dan ook alle poëtische zeilen bij om de positie van zijn sterfelijke ik nader te bepalen. Hij omhelst daarbij de paradox als een geliefde stijlfiguur. Meer dan ooit verkent Gruwez de even paradoxale als onlosmakelijke verstrengeling van geboorte en dood, baren en sterven, ontstaan en ontslapen.’

Blauw is oneindig. Blauw is dubbelzinnig. Blauw is geniaal. Blauw is alles, blauw is niets. Blauw is in. Blauw 1. Er is voor iedereen een blauw. Even ruim en ongrijpbaar als de kleur blauw is de definitie van ‘poëzie’. Marianne Hermans in een originele column die past bij de kleur boven ons in deze zonnige dagen.

De dichter Rabin Gangadin noemt zijn werk poëtische nijverheid maar het is veel meer dan dat. ‘Misschien is dit / het verdwijnpunt / waar mijn gedachten / naartoe glijden /wanneer ik niet oplet.’ De gedichten hebben een personage dat overgeleverd lijkt te zijn aan iets dreigends in hemzelf, iets ongerijmds dat ons noopt door te gaan met lezen.

De tweede bundel van Emilie Dewitte is getiteld ‘De Stolling’. Jaap Bos vraagt zich af of je met taal ‘een stolling’ kan aanleveren, een gat kan afdekken, en een herinnering kan achterlaten? Dewitte slaagt hier wonderwel in en Bos noemt het ‘een magistrale bundel, geschreven door iemand die met trefzekere hand de taal naar haar gemoed weet te zetten.’

‘Om te kunnen begrijpen’, zegt Saskia De Vrieze, ‘moet ik vastleggen: een soms comfortabele illusie, dan weer een oncomfortabele realiteit. Dingen op een gepast woordenrijtje zetten om ze daarna te kunnen loslaten. In die zin is schrijven voor mij vooral een oefening in loslaten.’ Haar liefde voor poëzie en taal in het algemeen, voelt niet als een keuze, maar als iets dat er altijd al was.

Sander Ausems bespreekt ‘Op mijn tenen’ van Toon Tellegen: ‘De bundel beschrijft het ouder worden, de dood en het bijkomende verlies. Het legt met heldere taal bloot hoe fragiel eindes zijn en hoe moeilijk het kan zijn daarmee om te gaan. Tellegen weet zich veelal geen houding te geven hieraan en dat maakt het zo verdomde menselijk.’

Volgens Goethe betekende 'waar' dat hij zijn leven had beleefd en verstaan zoals hij die heeft beschreven. Volgens Kloos moest je een enigszins ‘vals’ beeld van het leven geven als je bij de lezer ideeën wilde opwekken. Versregels van Van der Waals bevestigen: ‘Ik kan niet anders dan mijzelf verkonden, / Ik vind mijzelve steeds en overal.’ Romain John van de Maele opnieuw op zoek.

Ellis van Atten bespreekt ‘Tussen vreemden’ van Laura Mijnders: ‘De bundel geeft een inkijkje in het leven van en de zoektocht naar de wortels van Mijnders en haar familieleden, waarin iedere lezer iets in zal herkennen door de eenvoudige herkenbare beelden. Leuk detail: achterin de bundel is een QRcode die naar Soundcloud leidt waar je de gedichten kunt beluisteren.’

Willem Tjebbe Oostenbrink overweegt in deze column af te zien van het criterium in wedstrijdreglementen dat ‘de tekst niet kwetsend of discriminerend mag zijn.’ Krijgt poëzie hierdoor niet een beperking opgelegd waarmee meer zaken onbenoembaar en onzegbaar blijven? In een vrije, open samenleving behoort niemand het monopoly te hebben op betekenis en taal. Poëzie is een communicatiemiddel.

Wat heerlijk weer eens sonnetten te krijgen en zeker van een man die taal beschouwt als klank. Van jongs af aan schrijft Jan Marten de Vries muziek en gedichten. Waar hij vooral bekend is als kerkelijke dichter, schrijft hij sinds 2023 schrijft ook sonnetten. Deze vorm biedt volgens hem ‘juist door de strenge vorm daarbinnen oneindig veel mogelijkheden om emotie uit te drukken.’