Archief

Verrassende en originele beelden van Yvonne Salmon: de kaak als geheugen zonder stem, glazen helder als pauzes. Bovendien regels met heerlijke veronderstellingen als ‘Misschien is bewaren / alleen een langzamer vergeten. / Misschien is het genoeg / hier te zijn / met wat nog niet weg hoeft. Deze ‘vorm van spreken: / een zachte, ongerijmde druk / net onder de ribben.

In ‘En de vissen lispelen tegen het riet’ van Paul Roelofsen zit humor en drama. De maan speelt een belangrijke rol. De dichter put inspiratie uit nachtelijke wandelingen in zijn woonplaats. Ivan Sacharov heeft genoten van deze bundel: ‘De dichter heeft niet alleen oog voor het dramatische. Tussen deze twee uitersten bevat de bundel allerlei soorten gedichten, tot komisch-absurdistische toe.’

Een wandeling met de blik vooruit naar het nieuwe jaar. Drukte om de schrijver heen. Daarbinnen houdt hij zijn handen op zijn rug, indachtig het gedicht van Bernard Wesseling: ‘Sinds ik, in navolging van oudere mannen, met mijn handen / op mijn rug loop, grijp ik minder aan / en word ik minder aangegrepen.’ Dan ineens komen zijn handen tevoorschijn en wijzen.

In een van zijn nagelaten gedichten liet Paul van Ostaijen het jongetje Marc ’s morgens de dingen groeten, waardoor een stilleven met een vaas en brood op tafel, en een stoel naast de tafel, tot leven werden gewekt. Er zijn echter ook gedichten waarin de openstapeling van visuele prikkels een maatschappijkritische of poëticale rol spelen. Maar in gedichten wordt het zijn vooral zichtbaar gemaakt door werkwoorden.

Onder onze eigen recensenten zitten tevens dichters wier bundel besproken wordt door een collega. Dit stuivertje wisselen is een aparte ervaring. Nu is de recensent zelf overgeleverd aan iemand die zijn of haar poëzie onder de loep neemt. Tom Veys geeft commentaar op de recensie van zijn bundel ‘Dan strekt de zee in me door', geschreven door Ivan Sacharov.

Wij wensen u een gelukkig nieuwjaar!

Yvan De Maesschalck bespreekt ‘Oradour’ van Willie Verhegghe:’Het uitgangspunt van ‘Oradour’ is de genadeloze vergeldingsactie van de in Frankrijk gelegerde Duitsers op 10 juni 1944, amper vier dagen na de landing van de geallieerden in Normandië. Daarbij werd het weerloze dorp Oradour-sur-Glane in de as gelegd en gingen honderden onschuldige burgers in vlammen op. De geblakerde restanten van het dorp zijn na die verbijsterende oorlogsmisdaad tot nog toe onaangeroerd gebleven.’

‘Nu weet ik dat het mijn honderdste was, toen was het mijn mooiste aankoop-op-één-na’, schrijft Wim van Til in deze laatste aflevering van zijn eerste honderd: 1.31 meter poëzie op een rij. Het is dan nog maar 1975 en hij staat niet echt stil bij het aantal bundels zoals hij ook niet nadacht over de verhouding man/vrouw.

Francis Cromphout weet nu al dat ‘Het Liegend Konijn 2025 / 2‘ een collectors item gaat worden. Na drieëntwintig jaar is dit namelijk de laatste uitgave, het tijdschrift houdt op te bestaan. ‘Voor Jozef Deleu, hoofdredacteur en bezieler van het poëzietijdschrift ‘Het Liegend Konijn, is de tijd van gaan gekomen.‘ Na afloop van de bespreking volgt een noot van de redactie.

Hans Andreus behoorde tot de groep schrijvers en beeldende kunstenaars die zich na de oorlog presenteerde als voorhoede van een nieuwe lyriek, die zich keerde tegen welke conventie dan ook, de Vijftigers. Het woord kon als klank, associatie, werken. Postuum werd hem de Henriëtte Roland-Holst prijs toegekend voor zijn gedichten vanwege de sociale bewogenheid en literaire kwaliteit.

Maskom P. is het pseudoniem ontstaan uit de droom van een geliefde. Meer dan een naam is het een plaats, voor comfort en braakliggende mogelijkheden. Het is het proces van verkennen en opnieuw terugkeren. En dat is volgens haar ook precies wat poëzie doet. En dat kunnen we hier lezen, een ontroerende breekbare schoonheid vol vragen en verlangen.

Wij wensen u een lichte, vredige, warme, veilige Kerst met het 'niet denkend aan morgen; dromend tegen de hemel' van Hans Lodeizen.

‘Breken is bouwen’ van Graa Boomsma gaat over vijfenzeventig jaar Vijftigers. Hans Puper vindt het een goede titel, want bij de dichters en experimentele prozaschrijvers als Schierbeek kom je die opvatting in vele variaties tegen. De poëzie van sonnettenbakkers en andere verzenmakers voldeed na de oorlog niet meer, hun taal kraakte ‘als kostschoolse gewaden’ (Lucebert). Een longread.

Er zijn weinig Vlaamse dichters die zoveel aandacht hebben geschonken aan het visuele aspect van het-in-de-wereld-zijn als Roland Jooris. Hij heeft de automatische cameratechniek meermaals toegepast, een gedicht wordt als het ware vastgelegd door een dashcam. Nu en dan wordt de visuele herkenning samen met de daaruit voortvloeiende zingeving niet volledig ontbloot. De dichter schrikt van het beeld en onderbreekt de gebeurtenis door de woorden.

In ‘De stiltevariant’, de nieuwe bundel van Pieter Boskma, vindt Taco van Peijpe ‘varianten van rouw, troost en liefde’. Opvallend zijn de vele stijlen die de dichter hanteert. Van het vrije vers tot de traditionele vorm. ‘Het taalgebruik zweemt soms naar dat van oudere schrijvers’. Van Peijpe zegt dat Boskma zich niets gelegen laat liggen aan mode of drang tot vernieuwing, hij wil de lezer bereiken.

Een buitelende column die beweegt van materiaal uit een programma van de NOS ‘Onder de groene linde’ waarin Ate Doornbosch met zijn opnameapparaat volksliedjes vastlegde, tot geëngageerde en protestzangen, waarvan niemand weet waar de tekst vandaan komt die ineens een historische betekenis heeft, via familiefeestjes met liedjes in een notoir Leidse tongval, tot theatervoorstellingen van en met Dario Fo. Natuurlijk van Hans Franse.

Yke Schotanus bespreekt in deze bange tijden een gedicht uit december 1945. Het gedicht 'Bommen' van Paul Rodenko (1920 - 1976). Een gedicht waarin de beklemming van een bombardement intens voelbaar wordt gemaakt. 

Tom Veys vindt ‘In de verte is ze hier’ van Elisa Schepens meer dan een geslaagde debuutbundel. Hij noemt het ‘een poetische biografie’ die overtuigt: ‘Er komen veel talige beelden voor die dicht bij elkaar worden uitgewerkt, dus voer voor de fijne poëzielezer. Het spel met woorden is intens, soms beklemmend, de bundel laat je zoeken.'

Mahlu Mertens zoekt naar beelden, naar zintuiglijkheid, naar humor en situaties die haar poëzie een gevoelslading geven. Haar theaterachtergrond beïnvloedt haar stijl. Ze streeft er naar om toegankelijke, maar precieze en gelaagde poëzie te schrijven. Daarvoor speelt ze met beeldspraak, onnadrukkelijk rijm, ritme en nieuwe verbindingen. ‘Het is heel gemakkelijk om moeilijke dingen moeilijk uit te leggen, maar heel moeilijk om moeilijke dingen makkelijk uit te leggen.’

Jos van Hest doet aan omdenken, in deze herziene en uitgebreide uitgave van ‘Zie hoe eenvoudig’ uit 1990, volgens Ali Şerik: ‘Hij zoekt de grens op tussen wat werkelijk kan en wat niet, en spiegelt dat aan onze verbeelding.’ De bundel wordt vaak onder kinderpoëzie geschaard, maar is voor alle leeftijden, zegt Şerik. ‘In zijn werk schuilt een diepe glimlach en nuchterheid, een subtiele spot met de werkelijkheid.’

Een moedercyclus van dichter Jac Janssen, ‘om begrip te bouwen en gewoon / weer kwijt te spelen wat ik / zo ooit / later pas begrijpen zal.’ Of nu dan, de onthechting van het leven, het verlies van de werkelijkheid, het verhaal herschrijven, met alle respect en liefde van een zoon voor zijn moeder, zonder overbodige sentimenten maar gewoon zoals het is.