Archief

Jan Loogman kijkt naar zijn luisteraars die hun laatste levensfase in een staat van verwarring doormaken, zijn ze nog hun vroegere zelf? Wat weten zij van wie zij waren? Hij meent onzekerheid bij hen te voelen, maar het kan even zo goed zijn eigen projectie zijn. Wat vinden zij van zijn tekst? ‘Rottig’, zegt er een.

Een gloedvol eerbetoon van Marc Bruynseraede aan Guido Lauwaert, ‘de Gentse literaire gangmaker en vermetele schavuit, bekendste en beruchtste promotor van de poëzie, met onvoltooide middelbare schooljaren maar met een dosis lef’, die naast de Nachten van de Poëzie nog een heleboel andere literaire initiatieven heeft genomen, zowel op de scene als acteur, als in de media, als journalist.

Hendrik Tollens (1780-1856) werd in zijn tijd gezien als de ware Volksdichter des Vaderlands. Zijn meesterwerk was het epos ‘De overwintering der Hollanders op Nova Zembla’. Hans Franse heeft het hergelezen en zegt: ‘Het is een vertelling op rijm, met veel dialoog en veel toespraken, de tranen vloeien rijkelijk, de opoffering voor het Vaderland springt eraf.’ Het commentaar op Hendrik Tollens.

‘Ik kan mijzelf geen leven zonder literatuur indenken’, zegt Liesbeth D’Hoker , ‘schrijvers hebben me met hun werk al zo vaak vergezeld op cruciale momenten. Als niets helpt, helpt kunst, helpt literatuur.’ Ze is een trage denker en dichter. Dingen moeten rusten, verzen moeten versterven. ‘Ik schrijf ik in absolute stilte, dan hoor ik hoe de verzen zich vormen in mijn hoofd.’

Matthias Haeck won met zijn debuut ‘Staat van Genade’ de vijfde Zeef Poëzieprijs. Jac Janssen werd in eerste instantie niet geraakt door de inhoud en liet de bundel rusten. Een paar weken later sloeg hij hem weer open: ‘Ik begreep nog steeds niet alles, maar raakte gaandeweg steeds sterker onder de bekoring van de toon waaruit een bepaalde helderheid spreekt. Een intimiteit die zich toch niet helemaal prijsgeeft.’

Betty van Rijk heeft een eigen geluid, zangerige nieuwe woorden die je meenemen in het landschap, mooie klanken en beelden in regels als ‘kinderstemmen / kletterwater, zingzangpannen op het fornuis /zomers zinderen onder zijn dunne haren’. Je ziet het voor je, terwijl ‘zijstroom schuift windrimpels toe / stortregen kreukelt uitzicht’ en je krijgt ‘zigzagogen, krampkaken’ en geniet de ‘taalflarden’.

Je zou niet zeggen dat ‘Onderkoorts’ van Kris De Lameillieure een debuutbundel is. Het is een sterk en goed gecomponeerd geheel met beelden die ijzige gevoelens oproepen, volgens Tom Veys. Er lopen verschillende thema’s door elkaar heen. ‘’In ‘Onderkoorts’ is een seismograaf aan het werk. De complexe vaderportreten in de bundel, die hand in hand gaan met de zwart-wittinten, lezen als bijzondere poëzie.’’

Willem Tjebbe Oostenbrink over de woorden lachen en vergeten. Ze houden verband met elkaar en ze staan op gespannen voet. Met lachen kun je jezelf en alles vergeten, alsof het moment jou geheel opslokt en er niets anders overblijft dan te lachen, te ontspannen, los van gedachten, troebelen, zorgen, spanning, alles los te laten, alleen maar lachen. Maar hoe werken ze in gedichten?

Beklijvende en pakkende poëzie met een lichte paniek en wanhoop daarin, in een mooie melancholische sfeer, met concrete beelden en vergeefs zoeken naar en regels als ‘achtergelaten op / een pen misschien / of in de doffe glans van / een vergeten glas’ en ‘Ik ben aan de ommezijde, / maar nog niet aan de overkant’. Ergens moet het zijn.

'Tekstielen' is het debuut van Sarah de Koning. Francis Cromphout noemt de inhoud een barokke woordenvloed die virtuoos oogt. De teksten verwijzen naar dagboekaantekeningen, telefoongesprekken en kattenbelletjes. ''Het is een niet aflatende talige zoektocht. De dichter besluit die zoektocht treffend met deze onbeantwoorde vraag: 'hoe haalt men een gezwollen veulen uit een paard, een deur uit een huis, een gil uit een woord'.''

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het tweeënzestigste gesprek, met Jac. M. Janssen. Over het begin van een levenslange liefde: zijn eerste verzamelbundel, ‘Dichters van deze tijd’ (van Paul Rodenko, Sybren Polet en Gerrit Borgers, 23ste druk!). Hoe leerzaam het is om je als lezer af te vragen: wat vind ik van deze tekst en waarom vind ik dat? Hoe kom ik voorbij mijn subjectieve indruk?

In ‘Klavertjevier’ staan gedichten voor kinderen geschreven door Tonko Brem (pseudoniem van Antoon Van den Braembussche), de fleurige illustraties zijn van Marieke Janssen. Hettie Marzak vindt het geen bundel voor kinderen. Niet alleen omdat er uitdrukkingen in staan die kinderen niet kunnen begrijpen, maar omdat sommige gedichten seksistisch en discriminerend zijn. Dit stuit Marzak tegen de borst, hier kwets je kinderen mee.

Soms is een prijsuitreiking van een poëziewedstrijd een waar uitje, andere keren weet je niet wat je moet verwachten en heel soms gaat het helemaal fout. Alles staat of valt met een goede organisatie. En hoewel het tenslotte niet om de prijs gaat, maar om de eer, is het toch wel erg sneu als de voltallige jury er met de bloemen vandoor gaat.

Taco van Peijpe vindt dat Saskia De Vrieze met de bundel ‘Vulpasta’een origineel en overtuigend debuut heeft geschreven: ‘In eenvoudige taal, zonder een woord te veel, geeft de dichter indringende sfeertekeningen. Bij elkaar vertellen de gedichten over belevenissen van een hoofdpersoon die zich ontwikkelt als was het een romanpersonage.

Er is geen eenduidige definitie van een stadsdichter. Hans Franse over zijn Den Haag en de stadsdichters van vroeger. Den Haag heeft nu twee jonge stadsdichters, voortgekomen uit een wedstrijd op middelbare scholen, begeleid door het Huis van de poëzie, Anu Soerjoesing en Govert van der Velde maar Ilja Leonard Pfeiffer zou eens een jaar de stadsdichter moeten worden en op zijn manier de straten beschrijven.

Hettie Marzak staat stil bij 'Winter', een sonnet dat Anna Blaman (1905 - 1960) publiceerde in 1940. Niet alleen de vensters zijn bevroren, maar ook de ‘ik’ zelf is verstard en koud als ijs. Voor het raam legt zij - eenzaam en alleen - het ‘bodemloos bestaan’ waarover ze nadenkt langs de meetlat van haar verwachtingen. Buiten worden de voetstappen, van een geliefde waar ze naar verlangden maar nooit had, langzaam ondergesneeuwd totdat er niets meer van te zien is.

'Iets dat op een route leek en een kaart van die andere wereld' is een eerbetoon van Alja Spaan aan haar moeder en tevens een reflectie op haar eigen leven. Moeder zou verguld zijn geweest met deze bundel, die het verdient meermaals te worden gelezen.

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het eenenzestigste gesprek, met Ron Frinks. Over jezelf serieus nemen als dichter, tips als ‘Lees en beluister werk van anderen. Zoek feedback. Wees je eigen criticus. Lees boeken over poëzie, sluit je aan bij een stadsdichtersgilde en laat je betalen voor je werk.’ En voor Meander, ‘geef wat meer positieve aandacht aan de kleine uitgevers’.

In 2019 won Roberta Petzoldt met ‘Vruchtwatervuurlinie’, de C. Buddingh'-prijs. Haar tweede bundel heet ‘Zeebeving.’ Johan Reijmerink zegt dat de dichter hierin het leven op vele momenten als surrealistisch ervaart. ‘Ze doet in deze bundel vertwijfelde pogingen zich thuis te voelen in deze wereld. Haar eigenzinnigheid en ambivalentie zitten haar in de weg.’

Originele, overdadige beelden, somber en realistisch, onrecht en geweten drukken zwaar, we liggen met Marc Terreur op ‘de geschaafde knieën van een uitgegleden helling’ en wie helpt ons overeind? ‘laat dat goddelijke monster een ster verzinnen / die omziet uit haar koers / en een loden planeet / met lichtheid slaat / zwaartekracht / was er al genoeg’.

Hans Franse heeft zich verdiept in de Vlaamse schrijver en dichter Albrecht Rodenbach (1856 -1880). Vanuit zijn liefde voor Vlaanderen streed hij voor het Vlaams als voertaal toen het Frans onbarmhartig toesloeg nadat België zich van Nederland had afgescheiden. Rodenbach werd met zijn charisma de levende legende van de Vlaamse Jeugd. Hij verzette zich met name tegen het gebruik van het Frans in het onderwijs.