Bladeren door Meander

Een moedercyclus van dichter Jac Janssen, ‘om begrip te bouwen en gewoon / weer kwijt te spelen wat ik / zo ooit / later pas begrijpen zal.’ Of nu dan, de onthechting van het leven, het verlies van de werkelijkheid, het verhaal herschrijven, met alle respect en liefde van een zoon voor zijn moeder, zonder overbodige sentimenten maar gewoon zoals het is.

‘De geheimen van de literatuur’ van Roel Richelieu Van Londersele komt met twee ondertitels: ‘Mijn wilde jaren met onze grote schrijvers’ en ‘Met concrete adviezen voor beginnende schrijvers en dichters’, Jeroen van Wijk richtte zich op de adviezen voor beginnende dichters en hij is enthousiast: ‘Wanneer je het advies van Van Londersele toepast zul je zien dat de kwaliteit van je gedichten met sprongen vooruit zal gaan.’

‘Als ik een voetballertje was geweest, had een buurman als Abe Lenstra ongetwijfeld diepe indruk op me gemaakt’, schrijft Rogier de Jong. Maar helaas of niet, hij had meer met woorden. Vasalis, deze imposante, karaktervolle vrouw, wier bundeltjes bij hen in de boekenkast stonden, maakte iets in hem los en door een gat in de ligusterheg kwam zij bij hen buurten.

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het zestigste gesprek, met Francis Cromphout. Al sinds zijn jeugd is poëzie voor hem de innerlijke weg geweest die inzicht en gevoel kon samenbrengen. Hij publiceerde gedichten en een novelle in het Spaans en gedichten en een roman in het Frans. Ook is hij musicus-componist en treedt nog altijd op in verschillende groepen als zanger en saxofonist.

Jac Janssen verloor zich compleet in de bloemlezing ‘Er hangt iets van lente in de klas… Nederlandstalige onderwijsgedichten vanaf de dertiende eeuw tot nu’, onder redactie van Theo Magito & Henk Sissing. Janssen merkt op: ‘Buiten het pure genot van het lezen biedt deze enorme verzameling thematisch gekozen verzen ook allerlei praktische mogelijkheden, zoals onderzoeken hoe de dingen zijn veranderd in de loop van de eeuwen.’ Een longread.

Zonder schrijven ademt Hanna Kirsten niet. ‘Het betekent de dagelijkse routine doorbreken. De eettafel uitruimen voor een schrijfplek onder het glazen dak. Licht en stilte. Een zee van tijd in de agenda vrijmaken voor lezen, met de pen de lege ruimte van papier vullen, clichés neerkrabbelen en later wegschrappen, hardop lezen en voor de zoveelste keer geconcentreerd woorden proeven, die tegen elkaar afwegen.’

In ‘De laatste die ontwaakt‘ van Rodaan Al Galidi, draait het om iemand die sinds zijn vijftiende begon te slapen en vijfentwintig jaar later wakker wordt en zich realiseert dat hij al die tijd niet geleefd heeft. Francis Cromphout noemt de dichter een meester van het absurde, maar zegt erbij: ‘Nochtans is het Rodaan Al Galidi droeve ernst‘ Het gaat ook over zijn land van herkomst en zijn adoptieland.

Het is nog maar 1975, dat jaar waarvan Wim van Til wilde dat het veel langer zou duren want hij vond er zoveel moois en bijzonders. Op 24 januari begon het al: acht bundels in de uitverkoop bij boekhandel Bijleveld. Van zijn studiegeld en uitzendwerkopbrengsten kocht hij later nog 65 bundels, wat het totaal op zijn plank bracht op 111. Daar zat die honderdste dus ook tussen ...

In het juryrapport van de Rob de Vos-prijs 2025 blikken de jury en de organisator terug op hun ervaringen met de wedstrijd van het afgelopen jaar. Het rapport laat zien hoe het er achter de schermen aan toegaat, waarom bepaalde gedichten afvielen en waarom andere juist bleven hangen. Daarnaast maken we de top 30 bekend!

Een anekdote over de lagere school. Is Jan Loogman de lelijke driftkop of gewoon de jongen die zich vergiste en heeft de meester het verkeerd. Het antwoord op die vraag is dat hij beide jongens is. Hij is dat kind inmiddels niet meer maar hij koestert hem, net als in het gedicht van Toon Tellegen, Dat ben ik, die jongen.

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het negenenvijftigste gesprek, met Anneruth Mathilde Wibaut. Ze vindt het heerlijk om steeds een maand of langer met een bundel te leven. ‘Ik stel me er een eer in om altijd ook de pareltjes te benoemen, ook als ik de gedichten onder de maat vind of ronduit slecht. Dat is misschien een erfenis uit mijn jaren voor de klas.’

Anneruth Wibaut is fan van de smibologie, de leer van vrije geesten uit de Smib (de Bijlmer). Ze is onder de indruk van ‘Bolo di Entropia’ van Ray Fuego: ‘De lofzangen, fijne waarnemingen, rauwe klachten en ervaringswijsheden verdienen het gelezen en gehoord te worden. Laat ze vooral de glans van de chaos behouden, dat past bij de titel. Ze doen wat poëzie moet doen, ontregelen, tot nadenken stemmen en ontroeren.’

Annemarie Estor probeert altijd te blijven communiceren, om een verhaal voor elk type lezer volgbaar te maken. Daarom gaat ze al schrijvend steeds na of haar teksten op diverse niveaus werken. Een lezing van een geoefende close reader, dat is natuurlijk heerlijk. Eigenlijk hoopt ze dat iedereen zo leest. Zelf heeft ze zo poëzie leren lezen op school, daar komt haar liefde voor het genre ook vandaan.

De verzamelbundel van Theo Monkhorst is getiteld ‘Levenslang’. Het bevat een selectie gedichten van 1958 tot heden. Ellis van Atten omschrijft de dichter als zoekende en zegt dat de liefde voor taal en de poëzie er vanaf spat. De uitleg over hoe zijn werk zich ontwikkelde, had achterwege mogen blijven, Van Atten zegt: ‘dat avontuur ga ik bij voorkeur aan vanuit mijn eigen perspectief en in alle vrijheid.’

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het achtenvijftigste gesprek, met Taco van Peijpe. Hij houdt van analyseren. ‘Als een gedicht mij bevalt of juist niet, probeer ik na te gaan waardoor dat komt. Welke middelen heeft de dichter met succes ingezet om de lezer te raken? Ik tracht me in de dichter te verplaatsen om te achterhalen wat deze heeft willen doen.

In de nieuwe bundel ‘Hier & Ginder’ van H.C. ten Berge weegt de dichter, die op leeftijd is, leven en dood tegen elkaar af. Hij doet dit met een gevarieerde inhoud. Hij kijkt terug op zijn leven, err komen oude vrienden en tijdgenoten voorbij, ook ouder werk komen we tegen. Peter Vermaat vindt de vertalingen ‘het meest aansprekende, taalkrachtige deel’ van de bundel.

Marianne Hermans over onze nieuwe schrijvende vriend die in allerlei verschijningsvormen opduikt op hippe (tech)festivals en bibliotheekevenementen: de poëziebot. AI inzetten voor het schrijven van poëzie kan op vele manieren. Maar zit de waarde van het hele proces van schrijven niet in het plezier van het vinden van de woorden, het gezwoeg, het kneden van de taal, het gisten en even laten rusten?

Herkenbare gedichten over vervreemding en eenzaamheid, gemis aan iemand die er niet meer is. Vreemde kleurloze vissen die zwijgend in zinloze kringen zwemmen, tijd met naald en draad aan elkaar rijgen, ongenood stilte en kou aan tafel krijgen die hem leegvreten, de dichter, ons. Morgenavond komen ze terug, door roeien en ruiten. Iemand nog koffie?

Onder onze eigen recensenten zitten tevens dichters wier bundel besproken wordt door een collega. Dit stuivertje wisselen is een aparte ervaring. Nu ben jij overgeleverd aan iemand die jouw poëzie onder de loep neemt. Hans Franse geeft commentaar op de recensie van zijn bundel ‘Zelfportret met woord’, geschreven door Maurice Broere.

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het zevenenvijftigste gesprek, met Ali Şerik. ‘Ik zie mezelf niet als recensent, eerder als dichter.’ Hij probeert de taal van de poëzie te begrijpen. ‘Elk woord heeft zijn eigen geheim, verscholen tussen de letters als in een recept. Ik probeer die ‘recepten’ van woorden te ontrafelen. Woorden hebben bovendien een geheimzinnige interactie met elkaar.‘

‘Nachttrottoir’ van Robbert-Jan Henkes biedt volgens Anneruth Wibaut ‘virtuoos taalspel, humoristisch en respectvol toegepast. En door alle stijloefeningen is het ook een soort leerboek of naslagwerk voor dichters, je kunt er je kennis over alle poëtische stijlmiddelen, van vormvast en streng metrisch tot heel vrij, mee opfrissen.’ Henkes bewerkte het gedicht ‘Nacht. Trottoir. Drogist. Lantaren’ van Aleksandr Blok op zevenenzeventig verschillende manieren.