Archief

De bloemlezing ‘Dageraad op klaarlichte dag’ omvat het werk van Henri Michaux uit de periode 1960–1984. Ali Şerik over het thema van de bundel: ‘In Michaux’ poëzie is voortdurend de innerlijke strijd voelbaar tussen het spirituele en het materiële, tussen de wens om los te komen van het lichaam en het besef van begrenzing.’

In Koene en Van Dale zocht Hans Franse naar ‘dichter’ en ‘dichterschap’. Hoe komt het dat men zo gek is om dit etiket ‘dichter’ op het werken met taal, wat soms tot ware poëzie leidt, te plakken? Wat hij een beetje mist in de definities is dat het toch ook om een zwaar ambacht gaat, waarbij je hard moet werken en steeds schrappen.

Charlotte Van den Broeck, die de ene poëzieprijs aan de andere rijgt, lijkt, qua succes, wel de Pommelien Thijs van de poëzie te zijn, zij het iets diepzinniger, aldus Marc Bruynseraede, die de uitreiking van de vierjaarlijkse poëzieprijs Karel Van de Woestijne 2025 aan haar bijwoonde. De authentiek-vernieuwende poëzie van Charlotte Van den Broeck staat: ‘loodrecht op het landschap van de taal’.

‘De lotdagen’ van Paul Demets heeft als uitgangspunt de moorddadige aanslag van de Bende van Nijvel op de Delhaize van Aalst in 1985, maar richt zich bijvoorbeeld ook op de ramp met de kerncentrale van Tsjernobyl. Yvan De Maesschalck zegt dat de bundel erin slaagt om omstreden of schokkende gebeurtenissen te verknopen met fundamentele filosofische en psychologische inzichten. Een longread.

In de serie ‘gesprekken met Meandermedewerkers’ het drieënzestigste gesprek, met Ellis van Atten. Schrijven helpt haar ook om chaos te organiseren en zelfinzicht te krijgen. Dagboeken, rijtjes met mogelijkheden, aantekeningen, krabbels en ja, ook gedichten. Ellis houdt van samenwerken, netwerken, spelen. Dat prikkelt, inspireert en zet haar in beweging, ze heeft het gewoon nodig.

Marc Bruynseraede bespreekt ‘Poëtica - ABC van de dichtkunst’ van Paul Claes: ‘’een meer dan leerrijke uitstap naar het analyseren en begrijpen van structuur, vormgeving en inhoud van het gedicht. ‘Poëtica’ is dus een onmisbare handleiding voor mensen die van poëzie houden en haar willen begrijpen in haar meest diverse verschijningsvormen en verborgen onderlagen.’’

Zelfs in het werk van een vooraanstaand dichter kun je een gedicht tegenkomen dat je tegenstaat. Jan van der Vegt heeft dat (onder meer) ervaren bij Nijhoff en zijn gedicht ‘De kinderkruistocht’, dat bestaat uit achttien rijmende tweeregelige strofen (distichons), in april 1919 gepubliceerd in het blad ‘De Beweging’. Waarom moesten die kinderen op reis, zelfs zonder afscheid te nemen? Waarom heet dit een ‘kruistocht’?

De tweede bundel van Jeroen van Kan is getiteld: ‘komeet ping pong’. Deze titel maakte Ellis van Atten nieuwsgierig naar de inhoud. Ze is blij verrast door het taalspel van de dichter, de humor en de lay-out, al wordt de lezer wel aan het werk gezet. Leestekens ontbreken en je moet door de enjambementen heen lezen.

Hoewel Rogier de Jong geen filosoof is, gaat hij in op het begrip dialectiek, dat zegt dat waarheid uit tegenstellingen ontstaat. Dat is een mooie gedachte, die een belofte in zich draagt van verzoening, althans van een nieuw evenwicht, een synthese. Alles in het leven draait om balans. Zodra dat evenwicht verstoord wordt, is er ruimte voor vooruitgang en groei. Ook dichters maken een dergelijke ontwikkeling door.

Deze dichter kan met weinig woorden een beeld schetsen, een sfeer neerzetten, zijn werk is filmisch en beklijvend. Alle gedichten hebben stilte als thema. Ingehouden en met een aarzeling tussen de woorden, dat is beheersing en zorgvuldigheid. Er hoeft niets meer gezegd, het is voldoende zo. ‘Dromen trekken over ons gezicht.’

In de nieuwe bundel ‘Verdraaide Liefde’ van Jan M. Meier wordt opnieuw een symbiose gesuggereerd met het visuele aspect. Francis Cromphout voegt hieraan toe: ‘als wij het over symbiose hebben, geldt dit echter in de eerste plaats voor de relatie van de dichter met zijn levenspartner, psychologe Diane Ruthgeers, aan wie deze bundel een intense en veelvormige liefdesverklaring is.’

'Ik droom ervan', zegt Aleid Bos, 'dat zo nu en dan iemand een dichtbundel van mij pakt ter vertroosting en dat dan vindt in een gedicht van mij. Dat mijn poëzie verlichting geeft als iemand zich terneergeslagen voelt.' Ze houdt er niet zo van als een gedicht hoogdravend en ingewikkelder klinkt dan wat er te zeggen valt.

De nieuwste bundel van Jacobus Bos heeft de intrigerende titel: ‘Een omgekeerde wereld’. Paul Roelofsen over de stijl van de dichter: ‘het woordgebruik van Bos is niet bepaald lyrisch en op mooischrijverij valt hij ook niet te betrappen; Bos schrijft glashelder en laat zich niet van de wijs brengen door raadsels, paradoxen en andere stijlfiguren.

Verrassende en spannende beeldspraak van deze dichter die ‘onze zorgen’ laat ‘stijgen als luchtbellen in een aquarium’ en ons ‘het zachte licht dat door gordijnen sijpelt’ laat proeven en het geluk noemt als het natte huis bovendrijft, de toeschouwer wegwuift met een golvend gebaar. En dat is maar goed ook want ‘je tred verandert onder het gewicht van je gemoed’.

Het debuut ‘Onder mij de mat’ van Merlijn Huntjens heeft als thema een vechtsport, iets dat we niet vaak tegenkomen in de poëzie. Anneruth Wibaut vindt het een boeiend verhaal en zegt dat de dichter haar verschillende fysieke en transcendente zaken in de bewustzijnstoestand tussen de materiële en de immateriële wereld toonde: ‘Ik werd het spanningsveld binnen gevoerd tussen de uiterste lichaamsbeheersing die het trainen vraagt en een meditatieve houding.'

Jan Loogman kijkt naar zijn luisteraars die hun laatste levensfase in een staat van verwarring doormaken, zijn ze nog hun vroegere zelf? Wat weten zij van wie zij waren? Hij meent onzekerheid bij hen te voelen, maar het kan even zo goed zijn eigen projectie zijn. Wat vinden zij van zijn tekst? ‘Rottig’, zegt er een.

Een gloedvol eerbetoon van Marc Bruynseraede aan Guido Lauwaert, ‘de Gentse literaire gangmaker en vermetele schavuit, bekendste en beruchtste promotor van de poëzie, met onvoltooide middelbare schooljaren maar met een dosis lef’, die naast de Nachten van de Poëzie nog een heleboel andere literaire initiatieven heeft genomen, zowel op de scene als acteur, als in de media, als journalist.

Hendrik Tollens (1780-1856) werd in zijn tijd gezien als de ware Volksdichter des Vaderlands. Zijn meesterwerk was het epos ‘De overwintering der Hollanders op Nova Zembla’. Hans Franse heeft het hergelezen en zegt: ‘Het is een vertelling op rijm, met veel dialoog en veel toespraken, de tranen vloeien rijkelijk, de opoffering voor het Vaderland springt eraf.’ Het commentaar op Hendrik Tollens.

‘Ik kan mijzelf geen leven zonder literatuur indenken’, zegt Liesbeth D’Hoker , ‘schrijvers hebben me met hun werk al zo vaak vergezeld op cruciale momenten. Als niets helpt, helpt kunst, helpt literatuur.’ Ze is een trage denker en dichter. Dingen moeten rusten, verzen moeten versterven. ‘Ik schrijf ik in absolute stilte, dan hoor ik hoe de verzen zich vormen in mijn hoofd.’

Matthias Haeck won met zijn debuut ‘Staat van Genade’ de vijfde Zeef Poëzieprijs. Jac Janssen werd in eerste instantie niet geraakt door de inhoud en liet de bundel rusten. Een paar weken later sloeg hij hem weer open: ‘Ik begreep nog steeds niet alles, maar raakte gaandeweg steeds sterker onder de bekoring van de toon waaruit een bepaalde helderheid spreekt. Een intimiteit die zich toch niet helemaal prijsgeeft.’

Betty van Rijk heeft een eigen geluid, zangerige nieuwe woorden die je meenemen in het landschap, mooie klanken en beelden in regels als ‘kinderstemmen / kletterwater, zingzangpannen op het fornuis /zomers zinderen onder zijn dunne haren’. Je ziet het voor je, terwijl ‘zijstroom schuift windrimpels toe / stortregen kreukelt uitzicht’ en je krijgt ‘zigzagogen, krampkaken’ en geniet de ‘taalflarden’.